Thương về mùa chà là

5 Thanh Niên Online
Phạm Văn Hoanh

Phạm Văn Hoanh

Quảng Ngãi

Đêm nay, ở phương xa, ngồi nhâm nhi ly cà phê trong quán nhỏ chợt nghe giọng ngâm thơ truyền cảm của một cựu chiến binh trên ti vi:
Em là cây chà là nhỏ yếu
Sống âm thầm bên rừng Sác thân yêu…
Với tuổi thơ ở thôn quê thì món ăn nào từ thiên nhiên cũng đều khoái khẩu cả. Nhưng món ăn từ trái chà là có một dư vị khó tả, có một cái gì đó để mà nhớ, mà thương /// Ảnh: Reuters Với tuổi thơ ở thôn quê thì món ăn nào từ thiên nhiên cũng đều khoái khẩu cả. Nhưng món ăn từ trái chà là có một dư vị khó tả, có một cái gì đó để mà nhớ, mà thương - Ảnh: Reuters
Với tuổi thơ ở thôn quê thì món ăn nào từ thiên nhiên cũng đều khoái khẩu cả. Nhưng món ăn từ trái chà là có một dư vị khó tả, có một cái gì đó để mà nhớ, mà thương
Ảnh: Reuters
Không biết bài thơ này của ai, chỉ nghe MC giới thiệu là bài thơ truyền khẩu thời kháng chiến có nhan đề Cây chà là bên rừng Sác. Bài thơ mộc mạc, tha thiết khiến tôi thương nhớ quê nhà miền Trung quá chừng, nhớ đồi núi chà là Bình Tân bát ngát mênh mông.
Quê tôi, một làng quê nghèo của miền Trung (ở xã Bình Tân, nay là xã Bình Tân Phú, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) nhìn đâu đâu cũng thấy đồi núi. Ngày trước, đồi núi nào cũng mọc đầy chà là. Không biết chúng mọc từ bao giờ? Chỉ biết cứ vào đầu hạ, khi những cơn mưa giao mùa xối xả đổ xuống, chà là bắt đầu chín lác đác, rồi chín rộ. Màu đen bóng của những trái chà là chín cùng vị ngọt rất đặc trưng của nó đã làm say lòng không biết bao nhiêu người, đặc biệt là trẻ con chúng tôi.
Tôi không biết chà là có mấy loại. Người dân quê tôi nói có hai loại. Loại trái già có màu vàng đậm, không có tên gọi cụ thể mà chỉ gọi theo danh từ chung là chà là. Loại trái già có màu nâu đỏ gọi là chà là lửa. Theo một số tài liệu thì chà là thuộc họ dừa, họ cọ nhưng không cao như dừa và cọ. Tàu lá cao nhất cũng chỉ vươn lên cách mặt đất khoảng chừng 2m. Trái thì càng nằm thấp hơn, được bao bọc bởi những tàu lá cứng và nhọn. Ai hái trái chà là không cẩn thận sẽ bị những nhánh lá đâm vào tay, vào mắt…
Nhớ những năm đất nước còn khó khăn, tới mùa chà là, người dân quê tôi mới mờ mờ sáng đã mang thúng lên núi hái. Hái về người ta lựa những trái chà là chín đem ra chợ bán lấy tiền mua gạo, những trái già hoặc ươm thì nấu làm thức ăn chống đói. Ăn chà là chỉ ăn lớp cơm bên ngoài, còn hạt thì trộn với cám cho gà, vịt ăn. Ai đã từng ăn lớp cơm bên ngoài chan chát, ngòn ngọt, bùi bùi của trái chà là khi đã nấu chín thì mới cảm nhận hết được cái giá trị của nó trong thời bao cấp.
Đối với người lớn là vậy, còn đối với trẻ con chúng tôi ngày ấy, thì trái chà là là một trong những món ăn khoái khẩu. Dường như với tuổi thơ ở thôn quê thì món ăn nào từ thiên nhiên cũng đều khoái khẩu cả. Nhưng món ăn từ trái chà là có một dư vị khó tả, có một cái gì đó để mà nhớ, mà thương. Mỗi lần đi chăn bò, chăn trâu, bọn trẻ con chúng tôi đem theo thúng hoặc bao ni lông để hái. Mỗi lần hái trái chà là bọn trẻ con chúng tôi hát vang bài ca dao:
Đói lòng ăn hột chà là
Để cơm nuôi mẹ, mẹ già yếu răng.
Chúng tôi chọn những trái già đem về cho mẹ nấu để sáng hôm sau ăn thay cơm, còn những trái chín chúng tôi ăn ngay tại núi. Chao ôi, những trái chà là chín mọng ăn vào nghe ngọt lịm nơi đầu lưỡi mãi đến giờ tôi vẫn còn nhớ!
Chúng tôi hái trái chà là hết ngày này qua ngày nọ mà vẫn không biết chán. Chúng tôi coi đồi núi chà là là của riêng mình không được người nào ngoài địa phương đến hái. Có lần bọn thiếu niên ở xã Tịnh Hòa, xã Tịnh Thiện đạp xe lên núi Thình Thình, lên động Tranh Làng hái chà là, chúng tôi xua đuổi, lườm nguýt, không cho hái. Sau này chúng tôi mới biết được nhà bọn họ cũng rất nghèo nên phải đi hái chà là đem về cho mẹ mang ra chợ bán lấy tiền mua gạo. Biết được chuyện đó đứa nào cũng thấy cay cay nơi sống mũi, vừa thương, vừa khâm phục họ. Nên chúng tôi đã cho họ hái.
Rồi mùa chà là cũng hết và đến mùa trái cây khác. Lúc này bọn trẻ con chúng tôi đã được thiên nhiên ban tặng những món ăn ngon khác không kém gì trái chà là nhưng sao lòng vẫn cứ thấy nhơ nhớ, tiêng tiếc…
Tuổi thơ của bọn trẻ quê tôi êm đềm đi qua niềm vui với món ăn chà là. Tiếng cười, nói, tiếng la lối, cãi cọ tranh giành những cây chà là cứ vang vọng mãi suốt một thời thơ ấu. Nó mãi khắc sâu trong tâm khảm tôi.
Tôi đã xa quê hương miển Trung, xa cái tuổi thơ vui tươi, hồn nhiên bên những thúng trái chà là lâu rồi. Vì kế sinh nhai, tôi phải tha hương cầu thực. Tôi đã đi qua nhiều vùng miền, được thưởng thức nhiều loại trái cây thơm ngon, nhưng rồi mỗi khi nhớ về quê nhà miền Trung tôi lại thương về mùa chà là trong một thoáng rưng rưng.
 
Thương về mùa chà là - ảnh 1

Bình luận

User
Gửi bình luận
BOX

BOX

Cây chà là quen thuộc hoặc phổ biến với các tỉnh miền đầu miền Trung, nhưng rất lạ lẫm với người miền Nam và miền Bắc. Hồi nhỏ, đi chăn bò là hái chà là để ăn. Ngon lắm
BOX

BOX

Ngày trước, trẻ con ở quê thường không được ăn quà vặt. Những trái cây từ núi rừng là món quà mà đứa nhỏ nào cũng thích, nhất là quả chà là. Mùa chà là chín rộ vào vào tháng 5. Đám trẻ con chúng tôi í ới gọi nhau vào rừng hái chà là.
Mỗi chuyến đi hái chà là, hành trang mỗi đứa mang theo phải có một cái rổ dày, túi đựng và chai nước. Cuốc bộ đến chân núi, chúng tôi tỏa ra khắp nơi tìm chà là. Cây chà là có dáng thuộc họ cọ, cao không quá đầu người. Những chiếc lá nhọn đối nhau, dài và cứng chìa ra như đầu mũi tên. Bao vây trong lùm gai lởm chởm là từng chùm chà là, quả có hình bầu dục lớn bằng đầu đũa, chín có cơm màu đen nâu, có mùi thơm dịu nhẹ, ngọt thanh với hương vị thảo dược đặc trưng. Chà là ngon nhất là 2 -3 ngày sau một trận mưa, khi ăn sẽ có vị ngọt thanh và dày cơm. Nếu trời mưa nhiều vị chà là sẽ rất nhạt, trời nắng quá thì chà là sẽ ít cơm, vỏ cứng rất khó ăn.

Từ xa nhìn thấy những quả chà là chín đen, chi chít đóng thành chùm, chúng tôi như đàn chim gặp mồi hớn hở, cứ xông vào, chìa rổ hứng vào dưới chùm quả rồi dùng tay giũ mạnh cho quả chín rụng xuống rổ, vừa giũ vừa ăn, kệ cho gai chà là đâm vào tay tứa máu.

Cũng vì thế mà lần nào tôi đi giũ chà là về bị ba la rầy, thậm chí cho một trận đòn. Còn má tôi thì vừa xoa dầu, vừa la: “Con gái gì mà, người thì lấm lem, chân tay trầy xước...". Nhưng rồi, vì mê loại trái rừng này và ham vui cùng đám bạn mà hè nào tôi cũng trốn đi hái chà là.

Khi những cái bao và rổ đã đầy ắp chà là, miệng đã thỏa cơn thèm, chúng tôi mới chịu về. Mùa chà là chín cũng chính là khoảng thời gian vui nhộn nhất và đáng nhớ nhất trong mùa hè của chúng tôi. Dù sau đó, da dẻ đứa nào cũng đen nhẻm, chân tay đầy vết xước, tóc thì cháy nắng vì suốt ngày chỉ nhong nhong ngoài đường.
BOX

BOX

Tuổi thơ của bọn trẻ quê tôi êm đềm đi qua niềm vui với món ăn chà là. Tiếng cười, nói, tiếng la lối, cãi cọ tranh giành những cây chà là cứ vang vọng mãi suốt một thời thơ ấu. Nó mãi khắc sâu trong tâm khảm tôi.

Tôi đã xa quê hương miển Trung, xa cái tuổi thơ vui tươi, hồn nhiên bên những thúng trái chà là lâu rồi. Vì kế sinh nhai, tôi phải tha hương cầu thực. Tôi đã đi qua nhiều vùng miền, được thưởng thức nhiều loại trái cây thơm ngon, nhưng rồi mỗi khi nhớ về quê nhà miền Trung tôi lại thương về mùa chà là trong một thoáng rưng rưng.
BOX

BOX

Ngày trước, trẻ con ở quê thường không được ăn quà vặt. Những trái cây từ núi rừng là món quà mà đứa nhỏ nào cũng thích, nhất là quả chà là. Mùa chà là chín rộ vào vào tháng 5. Đám trẻ con chúng tôi í ới gọi nhau vào rừng hái chà là.

Giờ đây, rừng núi quê tôi đã vắng bóng những lùm chà là tươi tốt, thay vào đó là màu xanh bạt ngàn của bạch đàn, keo lai. Hy hữu lắm mới bắt gặp vài lùm chà là cằn cỗi. Còn đám trẻ chúng tôi mùa hè năm nào í ới gọi nhau đi giũ chà là, nay mỗi đứa một phương trời để mưu sinh.

Đọc bài này Bỗng dưng tôi lại nhớ da diết cái vị ngọt và những hôm đi giũ chà là cùng đám bạn. Chà là mãi miền ký ức của tuổi thơ!
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU