'Non fiction', át chủ bài của đạo diễn Olivier Assayas tranh giải Sư tử vàng

Thanh Niên Online
Sau khi ra mắt giới mộ điệu tại Liên hoan phim (LHP) Venice 2018, tác phẩm của nhà làm phim người Pháp nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới chuyên môn và truyền thông bởi bội dung độc đáo.
'Non fiction' đang là một trong những cái tên được chú ý nhất tại Liên hoan phim (LHP) Venice lần thứ 75 - Ảnh: CG Cinéma
'Non fiction' đang là một trong những cái tên được chú ý nhất tại Liên hoan phim (LHP) Venice lần thứ 75
Ảnh: CG Cinéma
Mượn thực trạng xuất bản nói lên vấn đề thời đại
Bộ phim là cái nhìn nhẹ nhàng và mỉa mai về thế giới xuất bản sách tại Paris đang thay đổi chóng mặt thông qua mối quan hệ giữa Alain Danielson (Guillaume Canet thủ vai), một biên tập viên và Léonard Spiegel (Vincent Macaigne thủ vai), một tiểu thuyết gia. Cả hai đều có những trăn trở với thời cuộc, liên tục đấu tranh để đối phó với cuộc khủng hoảng tuổi trung niên, sự biến đổi kỹ thuật số của ngành công nghiệp xuất bản.
Suốt câu chuyện phim là những tranh luận của các nhân vật xoay quanh những biến đổi đang ngày càng ảnh hưởng đến thế giới xuất bản: sự phát triển của sách điện tử so với sách giấy, vấn đề chia sẻ thông tin trong thời đại mạng xã hội lên ngôi, hệ quả của kỹ thuật số trong đời sống hằng ngày…
“Ngay từ khung hình đầu tiên, người xem đã rơi vào giữa các cuộc hội thoại dày đặc, thậm chí chóng mặt, với các ý kiến xung đột về cách thức xuất bản sách, sách in so với sách điện tử, sự khác nhau rõ ràng giữa nghệ thuật và giải trí. Ẩn sau những câu chuyện về thời cuộc là sự khao khát, những mâu thuẫn, bực dọc riêng của từng nhân vật, chúng cực kỳ phức tạp”, tác giả Jon Frosch của tờ The Hollywood Reporter nhận xét.
Tác phẩm xoay quanh những mâu thuẫn trong tư duy, suy nghĩ và hành động của bốn nhân vật chính đối với thực trang ngành xuất bản Ảnh: CG Cinéma
Cũng theo tờ báo này, những nhân vật trong Non fiction liên tục bị giằng xé giữa lý tưởng và nghĩa vụ, ham muốn riêng tư và lợi ích cộng đồng, lối sống truyền thống và dòng chảy hiện đại... Mặc dù Alain có một sự tôn kính chân chính đối với văn học vĩ đại, ông bị ám ảnh bởi nỗi sợ bị bỏ xa bởi những đổi mới định hình lại lĩnh vực của mình từ đó thận trọng chào đón những thay đổi không thể tránh khỏi.
Selena (vợ Alain) là hiện thân của bản năng và độc lập, nhưng nhiều lần làm cho sự lựa chọn thiên về lý trí hơn là trái tim. Leonard rõ ràng là một người khao khát thành công ,một chuyên gia chống vật chất và kỹ thuật. Tác giả này cho rằng các blog và mạng xã hội đã thô tục hóa nghệ thuật của ngôn từ. Trong khi đó, chủ nghĩa duy tâm chính trị của nhân vật Valerie lại mâu thuẫn với chủ nghĩa thực dụng khắc nghiệt mà cô tán thành trong mối quan hệ lãng mạn của mình.
Theo The Hollywood reporter, Non fiction cho thấy sự quan tâm của các nhà làm phim đối với câu chuyện vĩ mô mang tên toàn cầu hóa - một chủ đề xuyên suốt thông qua cách tiếp cận hóm hỉnh, châm biến và phức tạp. Phim đã khám phá tác động của những thay đổi kinh tế, công nghệ và văn hóa trên toàn thế giới đối với bản sắc riêng của từng cá nhân và tập thể.
Nhiều câu hỏi được liên tục đặt ra trong suốt 108 phút của phim: liệu internet và mạng xã hội đang giết chết thói quen đọc, viết của nhân loại hay giúp chúng ta có phương tiện để đọc, viết và thể hiện những suy nghĩ của bản thân một cách dễ dàng hơn? Chúng ta có đang bước vào một thế giới mà ở đó, định kiến và dối trá nhiều hơn niềm tin và chân lý?
Phim tranh giải Sư tử vàng của Lý Nhã Kỳ được truyền thông quốc tế ca ngợi. Cô tạo dáng bên nam diễn viên Guillaume Canet tại LHP Venice 2018 Ảnh: Mr.AT
Được khen ngợi nhờ cách làm phim chỉ có ở Olivier Assayas
Góp mặt trong số 21 tác phẩm xuất sắc tranh giải Sư tử vàng, hạng mục danh giá nhất tại LHP Venice, nhà làm phim hàng đầu nước Pháp nhận được nhiều bình luận tích cực. Giới truyền thông quốc tế nhận định rằng Non fiction dưới bàn tay nhào nặn từ nhà làm phim sinh năm 1955 sẽ trở thành chiến binh đáng gờm tại cuộc đua đang diễn ra ở nước Ý.
Trang Variety đã khen ngợi bộ phim của đạo diễn 53 tuổi là một tác phẩm phá vỡ phong cách làm phim thường thấy của chính Olivier Assayas trong những cái tên thành công gầy đây như Personal shopper hay Clouds of Sils Maria. “Non fiction trở lại với diện mạo của một tác phẩm triết học cởi mở của Olivier Assayas. Câu chuyện của hai cặp vợ chồng mải mê đối phó với sự thay đổi trong cuộc sống cá nhân và sự nghiệp của họ rất kín đáo, nhẹ nhàng và cũng đầy hài hước. Phim sẽ giúp giới phê bình và người xem hình dung được bức tranh rất khác về những người Pháp thông minh”, tác giả Jay Weissber của Variety viết.
Với The Hollywood reporter, Olivier Assayas lại là một biên kịch - đạo diễn có bản sắc riêng biệt. “Điều khiến cho Olivier Assayas tách biệt với một số người đương thời không chỉ bởi những câu chuyện phim hấp dẫn mà còn bởi tư duy làm phim luôn tràn đầy ý tưởng. Trong Non fiction, đó là sự nâng niu và trân trọng của đạo diễn đối với vẻ đẹp quyến rũ và sự phong phú trong nền văn hóa Pháp, ngay cả khi ông đang trêu chọc và thách thức nền văn hóa ấy”, tờ này nêu cảm nhận về nhà làm phim hàng đầu châu Âu. Pháp là một quốc gia nổi tiếng với sự thay đổi. The Hollywood reporter cho rằng một trong những điều tuyệt vời nhất của nhà làm phim này đó chính là khả năng biến sự thay đổi phức tạp và khó khăn ấy đó trở nên đậm chất nhân văn.
Đạo diễn Olivier Assayas (phải) tiếp tục được báo chí khen ngợi với tư duy làm phim phức tạp trong Non fiction Ảnh: Getty Images
“Olivier Assayas cho phép kịch bản tự viết đầy dụng ý thâm sâu của mình ''đội lốt'' bộ phim hài kịch, che phủ các tầng ý tưởng thâm thúy bằng những nét vẽ dễ thương, thông minh và gợi cảm nhưng vẫn không làm mờ nhạt những thông điệp cốt lõi của phim”, tạp chí điện ảnh quốc tế của Anh Screen Daily nhận xét.
Indie wire, một trong những trang đánh giá phim uy tín nhất nước Mỹ đã nói về Non fiction: “Với sự tinh tế và nhẹ nhàng trong tác phẩm mới, Olivier Assayas đã đi theo một hướng truyền tải táo bạo: ông sử dụng những lo lắng của hiện tại để nói lên ngôn ngữ kéo chúng ta vào vấn đề của tương lai”. Trang này bày tỏ quan điểm rằng thật tuyệt khi một chiếc iPad có thể lưu trữ toàn bộ thư viện hay Netflix cho phép bạn xem phim trên tàu điện ngầm. Nhưng có lẽ chúng ta cần dùng đạo đức của mình để thức tỉnh mọi người về những thứ thật sự tốt cho họ thậm chí họ không biết rằng những điều đó mới là thứ họ muốn.
Trang The wrap thậm chí còn nhận định rằng Non fiction là bộ phim hay nhất và hài hước nhất của đạo diễn Olivier Assayas từ trước đến nay.
Non fiction do Lý Nhã Kỳ đồng sản xuất vừa được công chiếu tại LHP Venice 2018. Sau First man của đạo diễn lừng danh Damien Chazelle, đây là ứng cử viên sáng giá tiếp theo chính thức lộ diện trong cuộc tranh tài giữa những nhà làm phim nghệ thuật khắp thế giới. Bên cạnh đó, phim cũng sẽ có mặt tại LHP Toronto và LHP New York trước khi được phát hành tại các rạp vào năm 2019.