Cải lương qua 1 thế kỷ: Những đại gia đình lừng danh

13 Thanh Niên

Đánh giá tác giả

Nhiều gia đình có đến mấy thế hệ theo nghiệp cải lương rất thành công. Dù về sau bộ môn nghệ thuật này lâm vào cảnh khó khăn nhưng họ vẫn không bỏ nghiệp tổ, kiên trì giữ lửa nghề.
Thành Lộc, Bạch Lê trong vở Câu thơ yên ngựa /// Ảnh: H.K Thành Lộc, Bạch Lê trong vở Câu thơ yên ngựa - Ảnh: H.K
Thành Lộc, Bạch Lê trong vở Câu thơ yên ngựa
Ảnh: H.K
Gia đình Thanh Nga
Nghệ sĩ Năm Nghĩa là người có công phát triển bài Dạ cổ hoài lang của nhạc sĩ Cao Văn Lầu thành bản vọng cổ nhịp 8, từ đó làm tiền đề cho vọng cổ phát triển thành nhịp 16, nhịp 32 như bây giờ. Rồi ông tham gia gánh hát Phước Cương lừng lẫy do ông Nguyễn Ngọc Cương (cha của NSND Kim Cương) thành lập, sau đó tự mình lập gánh. Đến khi tái hôn với bà Nguyễn Thị Thơ, ông mới đổi bảng hiệu là Thanh Minh. Sau này, bà bầu Thơ thay chồng lèo lái gánh hát khi ông bệnh nặng và qua đời.
Thế hệ kế tiếp là NSƯT Thanh Nga và NSƯT Bảo Quốc. Thanh Nga là con riêng của bà bầu Thơ, nhưng ông Năm Nghĩa thương như con ruột, hết lòng truyền nghề hát. Thanh Nga vừa đoạt giải Thanh Tâm một năm thì ông Năm Nghĩa từ trần. Bảo Quốc là con của bà bầu Thơ và ông Năm Nghĩa, cũng đi hát với chị mình, đóng chung với Thanh Nga trong nhiều vở. Ông cũng đoạt giải Thanh Tâm, nhưng sau này chuyển sang đóng hài rất có duyên. Hiện ông gần 70 tuổi và vẫn đi hát cải lương, đóng kịch hài thường xuyên ở VN và Mỹ.
Con gái của nghệ sĩ Bảo Quốc là Hồng Loan, dù ở Mỹ nhưng vẫn giữ nghề cải lương. Cùng thế hệ với Hồng Loan là NSƯT Hữu Châu, con của kép Hữu Thìn và cô đào Thanh Lệ, cũng gọi bà bầu Thơ là bà nội. Hữu Châu dù rẽ sang kịch nói, nhưng nếu cần hát cải lương thì anh hát cái một, đặc biệt là vũ đạo thì nhuần nhuyễn vì hồi nhỏ đã sống trong cái nôi cải lương của gia đình.
Gia Bảo là cháu nội NSƯT Bảo Quốc, theo kịch nói nhưng thường tổ chức những đêm diễn cải lương hoành tráng tại các nhà hát lớn, diễn lại các vở kinh điển, quy tụ nhiều nghệ sĩ xưa như Phượng Liên, Ngọc Giàu, Hùng Minh, Lệ Thủy, Chí Tiên, Thanh Hằng…
Gia đình Minh Tơ
Đầu tiên là ông bầu Vĩnh lập gánh hát bội, rồi truyền lại cho con là ông bầu Thắng. Bầu Thắng có 5 người con đi hát là Minh Tơ, Khánh Hồng, Huỳnh Mai, Bạch Cúc, Đức Phú. Minh Tơ, Khánh Hồng, Đức Phú đi học cải lương rồi lập đoàn hồ quảng Minh Tơ nổi tiếng. Bà Huỳnh Mai kết hôn với ông Thành Tôn cũng là một kép hát lừng danh lúc bấy giờ.
Những người con của Minh Tơ nổi tiếng không kém. Xuân Yến, Thanh Tòng, Thanh Loan, Minh Tâm, Công Minh, Thanh Sơn. Bên nhánh của Huỳnh Mai và Thành Tôn thì sinh ra một loạt nghệ sĩ Bạch Liên, Bạch Lê, Bạch Lựu, Bạch Lý, Bạch Long, Thành Lộc. Có thể kể thêm những người rể cũng là nghệ sĩ cải lương thành danh như Hữu Cảnh (chồng của Xuân Yến), Trường Sơn (chồng Thanh Loan) và Thanh Bạch (chồng Bạch Lê).
Thế hệ kế tiếp gồm Trinh Trinh (con của Xuân Yến), Quế Trân (con Thanh Tòng), Tú Sương, Ngọc Nga, Thanh Thảo (con Thanh Loan). Lại thêm những người rể cũng lừng lẫy kép chánh như Kim Tử Long (chồng Trinh Trinh), Điền Trung (chồng Thanh Thảo).
Hồng Quyên con của Tú Sương mới tuổi trăng tròn đã hé lộ là cô đào đẹp, ca hay, diễn giỏi. Kim Thư con của Ngọc Nga là cô đào nhí vào vai độc lẳng cực kỳ duyên dáng. Có lẽ đây là đại gia đình có lực lượng hùng mạnh nhất kiên trì giữ nghề.
Gia đình Huỳnh Long
Huỳnh Long cũng là một đại bang cải lương hồ quảng, sau gọi là cải lương tuồng cổ, suốt các thập niên từ 1970 - 1990. Ông bầu Ngọc Huỳnh và vợ là Ngọc Hương đều là những nghệ sĩ giỏi. Ông bà có những người con cũng nổi tiếng như Bạch Mai, Thanh Bạch, Hữu Tánh, Bạch Nga, Bạch Lan. Đức Lợi cưới Bạch Mai, trở thành đôi đào kép ăn ý đẹp đôi lúc bấy giờ. Còn Thanh Bạch thì cưới Bạch Lê của đoàn Minh Tơ.
Thế hệ thứ ba chỉ còn con của Bạch Mai và Đức Lợi là Chinh Nhân và Bình Tinh. Chinh Nhân là kép đẹp, ca hay diễn giỏi, nhưng không may bị bệnh mất sớm. Chỉ còn lại Bình Tinh gánh vác gia đình và nghề tổ với rất nhiều gian nan. Cuối cùng cô cũng toại nguyện, trở thành quán quân cuộc thi Sao nối ngôi trong sự khâm phục của mọi người. Bình Tinh có ngọn lửa nghề rất cảm động. Bao nhiêu nước mắt đã chảy khi con đường nghệ thuật lẫn hạnh phúc gia đình quá gập ghềnh, nhưng cô vẫn cắn răng chịu đựng và gìn giữ tình yêu cải lương.
Gia đình Thanh Ngân
Bà ngoại là nghệ sĩ Tư Hélene và mẹ là nghệ sĩ Kim Hoa đã tạo ra thế hệ thứ ba với 4 cô đào đẹp Thanh Hằng, Thanh Ngọc, Vân Quỳnh, Thanh Ngân. Thanh Hằng và Thanh Ngân đều rất nổi tiếng, tiếc rằng con cái chưa thấy ai theo nghề. Tuy nhiên, khi các bé lớn lên thì biết đâu sẽ có thêm những hậu duệ?
Nhìn chung, ở các gia đình cải lương hồ quảng thì sự truyền nghề, nối nghiệp có vẻ mạnh hơn những gia đình cải lương truyền thống. Nhiều gia đình cải lương đã rẽ sang kịch nói hoặc theo nghề khác, như gia đình Kim Cương.

Bình luận

User
Gửi bình luận
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Theo nhiều người biết, từ trước 75 NS Bạch Tuyết đã được tặng mỹ từ trìu mến " Cải lương Chi bảo" thì bên hồ quảng, nữ nghệ sỹ Bạch Lê cũng được tặng tên gọi "Chi bảo hồ quảng". Gần như mỗi khi nhắc dến các nữ nghệ sỹ hồ quảng, Bạch Lê thường được xướng tên trước rồi mới đến NS A, B,C...chẳng hạn. Chi tiết tuy nhỏ ấy cũng đã phần nào nói lên sự ưu ái , trân trọng đối với cô đào khả ái này.Có lẽ, khó có thể kể hết các vai , vở tuồng mà Bạch Lê đã hóa thân nhưng sơ lược như: Chung Vô Diệm, Võ Tòng sát tẩu, Chiêu Quân cống Hồ, Lục Vân Tiên ( vai Kiều Nguyệt Nga ), Xử án Bàng Quý Phí, Dưới cờ Tây Sơn, Phàn Lê Huê, Bao Công xử án Quách Hòe, Đào Tam Xuân loạn trào, Thần Nữ dâng ngũ linh kỳ, Xuân về trên đỉnh Mã Phi, Dựng cờ cứu nước, Thanh gươm & nữ tướng...Sau 75, trước khi chính thức hát lại cho đoàn Minh Tơ, Bạch Lê đã từng cộng tác với đoàn cải lương Thanh Minh : vai Xuân ( Tấm lòng của biển) , Trưng Nhị ( Tiếng trống Mê Linh ( Công chúa Bích Vân ( Bên cầu dệt lụa) , Bội Ngọc ( Hoa Mộc Lan), các vai diễn đó đầy sắc sảo, cá tính khởi gợi sự thích thú cho đông đảo quý vị khán giả. Bị vì người ta chỉ thường coi hát một Bạch Lê " rặt" hồ quảng mà thôi. Lúc Nhà hát Cải lươngTrần Hữu Trang dựng Kiều Nguyệt Nga, vai Kim Liên được giao cho Bạch Lê & Kim Ngọc. Càng thi vị. Chừng như vai này quá nhẹ nhàng với chị nhưng là màu sắc mới, riêng mà không lẫn lộn với ai cả.Đóng cặp với NS Thanh Sang , Thanh Tòng, Minh Phụng, Hữu Lợi, Bửu Truyện, Đức Lợi , Vũ Linh ..Bạch Lê đèu để lại những dấu ấn đẹp - một nghệ sỹ con nhà nòi hết lòng góp phần gìn giữ những tinh hoa cho bộ môn Cải lương tuồng cổ Việt Nam.
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Thành ra , đóng cạnh các NS tiếng tăm như Bạch Tuyết , Phượng Liên ( vai Kiều Nguyệt Nga) , vai thứ chính Kim Liên của NS Bạch Lê hoặc bên cạnh NS Thanh Nga ( Trưng Trắc, Hoa Mộc Lan, Quỳnh Nga) năm xưa không hề lép vế. Diễn xuất của chị chỉ góp phần làm nền cho vai chính và cả phân đoạn vở diễn thêm thăng hoa, như ý.
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* NS Thanh Ngân cũng là trường hợp gần như luôn được mời, phân vai chính. Điều ấy cũng hợp với sở trường đào thương của cô ấy.Thanh sắc có đủ. Giọng ca ngọt ngào, truyền cảm dễ lay động lòng người. Có thể nói thế hệ trưởng thành sau 1 975, khi nhắc đến khó lòng bỏ sót tên cô đào khả ái , sáng sân khấu Thanh Ngân. Đóng nhiều vở tuồng quá sao nhớ hết đây ! Thôi , kể về mấy vai diễn Lựu màn 1 trong Đời cô Lựu, Thái hậu Dương Vân Nga, Trưng Trắc , tiểu thơ Quỳnh Nga ( Bên cầu dệt lụa), màn cuối trong Thần Nữ dâng ngũ linh kỳ là những thử thách mà Thành Ngân đã dấn thân, trải nghiệm. So sánh với tiền bối là khập khiễng nhưng thực tế tiềm năng của Ngân còn nhiều, rộng lắm. Sẽ không đề cập đời tư của Ngân nhưng tôi vẫn thích Thanh Ngân đóng cặp với Kim Tiểu Long, Trọng Phúc, Vũ Luân nhiều hơn các nam NS khác.
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* NSND Thanh Tòng là một trong những cây đại thụ của Cải lương tuồng cổ Việt Nam. Nhắc Anh- khán thính giả chỉ toàn khen, khâm phục về sự chỉn chu, thật kỹ lưỡng từng vai diễn, mỗi động tác cử chỉ, biểu cảm nhất định phải hợp lý với ngữ cảnh. Bản thân nghiêm khắc nên Anh cũng đòi hỏi con cháu nói riêng hết mình, toàn tâm toàn ý cho nhân vật sắm vai. Giỏi nghề, am hiểu vũ đạo, trình thức cải lương chuẩn mực , bài bản , điêu luyện ..Chừng đó cũng chưa đủ những mỹ từ khi nói về Thanh Tòng.Nhiều vở được chỉnh lý & dàn dựng lại như Ngọn lửa Thăng Long ( gốc là Dưới cờ Tây Sơn), Bích Vân cung kỳ án( tức Bao Công tra án Quách Hòe)...trở nên sinh động , mới mẻ nhưng vẫn giữ được cái hồn của vở diễn.Anh đóng với nhiều đào kép Bạch Lê, Thanh Thế, Phượng Mai, Xuân Yến, Bạch Tuyết, Tô Kim Hồng, Lệ Thủy, Mỹ Châu, Kiều Phượng Loan, Bửu Truyện, Hữu Cảnh, Trường Sơn, Thanh Loan, Tài Linh, Mộng Lành....Quế Trân ( con gái), Tú Sương, Trinh Trinh....đều hay, xuất sắc và có điều thú vị Thanh Tòng đã có cơ hội đóng cải lương xã hội trong một số vai nổi tiếng ...thành công. Nhắc chút kỷ niệm về một ngôi sao lớn- người đã góp công rất lớn trong việc gìn giữ, bảo tồn Cải lương tuồng cổ nước nhà. Mến.
TRẦN QUANG DINH

TRẦN QUANG DINH

* Trước 75, có một thời gian NS Bạch Mai lấy nghệ danh là Kim Mai. Cũng lúc bấy giờ, NS Kim Thanh( hát bội - nổi danh với 2 vai Công chúa Lỗ Lâm & Na Tra lóc thịt trên sân khấu Cải lương Hồ quảng Huỳnh Long) mới là nghệ danh Bạch Mai. Ký ức thì tôi không thể nhớ hết, chỉ biết rằng cô đào này ca diễn năng nổ , nhiệt tình, cháy hết cả tâm hồn vào vai diễn ( điều này NS trẻ Bình Tinh là con gái chị hiện nay y chang tính cách nghề nghiệp như chị Bạch Mai). Nổi tiếng - đáng kể sau 75 nhất là Tấm ( tuồng Tấm Cám), A Nàng ( Tình Sử A Nàng), Mỵ Nương Tiên Dung ( Nàng Tiên)....hoặc các vở Xử án Phi Giao, Ngũ Biến, Mộc Quế Anh dâng cây, Sở Vân cứu giá, Dương Gia Tướng, Na Trả, Đắc Kỷ...Vai để đời của Bạch Mai chính là Lưu Kim Đính trong vở cùng tên. Đã có các tên tuổi khác thành công nhưng vang dội nhấy là chị.Và vai Cao Quân Bảo của phu quân- cố NS Đức Lợi là một trong những thành công lớn của hai vợ chồng đứng chung trên sân khấu,chung vở diễn.Tôi nghĩ , ấy cũng là hạnh phúc làm nghề của người nghệ sỹ .
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU