Đứng dậy sau sóng thần: Làm du lịch từ đổ nát

0 Thanh Niên

Đánh giá tác giả

Hơn 7 năm từ ngày cơn sóng thần lịch sử tràn vào vùng Tohoku gây thiệt hại về người và của khủng khiếp nhất lịch sử Nhật Bản (11.3.2011), đến nay, việc tái thiết vẫn đang tiếp tục từng ngày, từng giờ.
Làng Minamisanriku chỉ còn là bãi đất trống sau thảm họa sóng thần và đang trong giai đoạn tái thiết Làng Minamisanriku chỉ còn là bãi đất trống sau thảm họa sóng thần và đang trong giai đoạn tái thiết
Làng Minamisanriku chỉ còn là bãi đất trống sau thảm họa sóng thần và đang trong giai đoạn tái thiết
PV Thanh Niên đã về tỉnh Miyagi, nơi chịu hậu quả nặng nề nhất của sóng thần, để chứng kiến sức mạnh ý chí và tinh thần của người Nhật đứng lên sau thảm họa.
Từng là ngôi làng cổ trù phú với những mái ngói xưa trăm năm, Minamisanriku giờ tan hoang, nhưng hàng nghìn lữ khách vẫn đến mảnh đất chết này mỗi ngày để nghe, để thấy những câu chuyện đầy tình người. Cách Tokyo khoảng 365 km về hướng bắc là Miyagi, ngư trường lớn thứ ba thế giới thuộc tây bắc Thái Bình Dương, với các loài hải sản đặc hữu như cá hồi vây bạc, sò điệp, hàu, ốc đỏ, rong biển...
Sóng thần năm 2011 làm hơn 12.000 người dân Miyagi thiệt mạng và mất tích, 83.000 cơ sở hạ tầng hoàn toàn bị xóa sổ, ngành ngư nghiệp trở về con số không.
Làng chài Minamisanriku ngay vịnh biển cũng bị xóa trắng. Tưởng với thảm họa như thế, người dân sẽ bỏ làng đi nhưng ngược lại, cả làng Minamisanriku quyết gạt thương đau, đương đầu khó khăn, dựng lại ngôi làng trên chính nền đất cũ.
Hướng dẫn viên bất đắc dĩ
Tầm nhìn... 300 năm
Việc dựng lại làng mới bắt nguồn từ cuộc trưng cầu ý dân: Ở lại hay di tản đến vùng khác. Hơn 60% dân quyết định ở lại, vậy là việc xây làng mới bắt đầu từ số không. Họ đắp từng ngọn đồi cao 15 m, bố trí đan xen nhau từ cửa biển vào tận chân núi. Mỗi ngọn đồi sẽ là một ngôi nhà, bởi dự báo khoảng hơn 300 năm sau  sẽ có một thảm họa tương tự xảy đến với các đợt sóng cao 15 m, khi ấy cả làng vẫn bình an vô sự. Câu chuyện tầm nhìn của một làng quê như Minamisanriku cùng ý thức xây dựng mang tầm nhìn đến tận 300 năm cho đời sau thụ hưởng bình an, khiến mọi lữ khách phải nghiêng mình nể phục.
Khi đặt chân đến Minamisanriku, không ai có thể hình dung nơi đây từng hiện hữu một ngôi làng với hơn 3.000 nhà. Toàn vùng giờ hoang vu cỏ dại, không người qua lại, chỉ có tiếng ầm ì của động cơ máy xúc, máy ủi đang miệt mài đắp từng ụ đất cao đến 15 m. Nhưng giữa bãi đất trống ấy, hơn chục chiếc xe buýt 52 chỗ đều kín khách, tất cả đang tham gia vào hành trình du lịch trải nghiệm đặc biệt: gặp những nhân chứng, và tham quan phế tích sóng thần 2011. Vào ngày cao điểm, có hàng ngàn khách như thế tìm đến Minamisanriku.
Người hướng dẫn hôm ấy là bà Taeko Haga, gương mặt cương nghị, giọng mạnh mẽ duy có ánh mắt đượm buồn sâu thẳm. Bà mở đầu câu chuyện về chính mình: “Toàn bộ gia đình, nhà cửa, của cải đều bị cơn sóng cao hơn 16 m cuốn sạch. Vợ chồng anh trai tôi cũng bị sóng thần cuốn ngay trước mắt. Nỗi ám ảnh ấy đeo bám tôi cả ngày lẫn đêm suốt hai năm. Tôi rơi vào trầm cảm và mất thêm bốn năm sống đối diện với bản thân. Tôi nghĩ đến lúc phải nói ra, chia sẻ giúp mọi người biết cách đối phó với thảm họa nội tâm lẫn cuộc sống bên ngoài, biết sống chung với khó khăn, gian khổ khi thiên tai ập đến. Tôi nghĩ khi dám đối mặt với những khó khăn ấy, cuộc sống sẽ trở nên nhẹ nhàng, thanh thản hơn”.
Bà Taeko Haga giờ ở khu tái định cư ngay mép rừng. Mỗi ngày, bà cùng những tình nguyện viên về làng làm hướng dẫn du lịch. Theo chân Taeko đi xen giữa đại công trường đang ngổn ngang, chi tiết gây chú ý là lúc nào cũng thấy Taeko nắm trong tay chai nước suối nhỏ, bà bảo: “Nếu thiên tai ập đến, chai nước này đủ giúp tôi cầm cự cuộc sống vài ngày trước khi nhận được sự giúp đỡ từ người khác”. Nói về ngôi làng của mình, bà kể thêm: “Chúng tôi đang xây lại làng mới, công việc không ngày nghỉ, với thứ tự ưu tiên là cứu đói, xây lại bệnh viện, xây khu tái định cư, mở cửa trường học, sân chơi, tiếp đến là chợ, sau cùng là nhà ở. Dự kiến đến 2025 làng mới sẽ hoàn thành”.
Tình nguyện kiểu Nhật
Trong tuyến du lịch quanh phế tích của Minamisanriku, chỉ còn lại bệnh viện và tòa nhà cảnh báo thiên tai sót lại bộ khung sắt cao ba tầng. Đứng bên bàn thờ thiên dưới chân tòa nhà, Taeko kể: “Khi sóng thần ập vào, tòa nhà cao 12 m này có 43 người đang làm việc, mọi người được huy động lên tầng thượng để tránh sóng. Riêng nữ phát thanh viên Miki Endo, 25 tuổi, không rời phòng làm việc, cô vẫn tiếp tục việc phát loa, kêu gọi cộng đồng tránh lên vùng cao vì sóng thần đang đến. Con sóng cao đến 16 m tràn vào, 43 nhân viên của Trung tâm cảnh báo thiên tai, trong đó có Miki Endo đều tử nạn”.
Đứng dậy sau sóng thần: Làm du lịch từ đổ nát - ảnh 1
Taeko Haga với hình ảnh tan hoang ở Minamisanriku

Từ phần đất nền của làng Minamisanriku, Taeko chỉ về phía vách núi - nơi có lữ quán Kanyo doi ra mặt biển, bà bảo đấy là vị ân nhân của cả làng Minamisanriku. Lữ quán này có lịch sử phát triển gần trăm năm, khi Minamisanriku gặp thảm họa, chủ nhân đã dành toàn bộ 244 phòng ốc cho hơn 1.000 dân làng đến cư ngụ, ăn ở miễn phí trong hai tháng. Chủ quán cùng nhân viên trở thành người phục vụ, giúp đỡ cộng đồng, tạo lập nhà ăn tập thể, nhà giữ trẻ, thư viện đọc sách...
Khi tìm đến lữ quán Kanyo và được hỏi về câu chuyện chung tay khắc phục hậu quả sóng thần, nữ chủ nhân chia sẻ: “Cho đến nay, chúng tôi vẫn giữ lại thư viện để phục vụ mọi người, không gian sảnh tiếp đón dành bày tranh học sinh Minamisanriku vẽ cùng những ảnh chụp để bán làm từ thiện. Thời còn nhỏ, khoảng năm 1960, chúng tôi đã trải qua thiên tai tương tự, cha tôi dạy phải biết chia sẻ với người hoạn nạn. Những gì tôi làm hôm nay, chỉ là thực hiện theo cách cha đã dạy ngày trước”.
Đứng dậy sau sóng thần: Làm du lịch từ đổ nát - ảnh 2
Các đoàn du khách đến trước bộ khung còn sót lại ở tòa nhà cảnh báo thiên tai Minamisanriku
Chuyến thực địa ở vùng sóng thần cũng dẫn lối đến quán hàu của Teraoka Mashimi - một tình nguyện viên đến từ tỉnh Aichi. Khi thấy những khổ cực của nạn nhân sóng thần Miyagi, chỉ sau một tháng khi sóng thần xảy ra, anh đã bán hết tài sản, nhà cửa đem giúp người hoạn nạn.
Teraoka sống tạm bên túp lều ven biển Ishinomaki, mỗi ngày tham gia công việc cứu trợ. Khi cạn tiền, anh quyết định mở quán hàu nướng, đến gặp các nhà nuôi hàu trong vùng mua nguyên liệu, mượn tạm mảnh đất hoang dựng cái lều bạt bán hàu, phần tiền lời lại tiếp tục dùng hỗ trợ nạn nhân sóng thần. Vịnh biển Sanriku nơi quán hàu Teraoka tọa lạc, hiện vẫn ngổn ngang công trình tái thiết, quán có tên Ishinomaki Wata no Ha khá đắt khách, Teraoka kể: “Tôi đâu nghĩ mình sẽ ở đây lâu nhưng đến giờ cũng hơn 7 năm rồi. Cả quán chỉ một mình tôi lo hết. Nghề bán hàu tôi cũng đâu biết, nhưng vì thấy đặc sản của vùng là hàu, nên tôi phải sang tỉnh khác học cách thức tổ chức quán hàu, rồi về làm, vừa để có thu nhập vừa để giới thiệu đặc sản của vùng đến mọi người”.
Đứng dậy sau sóng thần: Làm du lịch từ đổ nát - ảnh 3
Tiệm hàu nướng của tình nguyện viên Teraoka Mashimi
Ảnh: Nguyễn Đình
Làm du lịch để tuyên truyền về sóng thần
Cư dân Minamisanriku hiện sống trong những dãy nhà làm từ container sơn trắng đặt ngay rìa làng. Cạnh đó là nơi mua sắm có tên Minamisanriku Sun Sun, với khoảng 30 tiệm do người làng tự quản. Du khách trong và ngoài nước khi đi ngang vùng thường ghé mua vài sản phẩm để giúp dân làng cải thiện cuộc sống.
Tuyến du lịch sóng thần do người dân Minamisanriku khởi xướng, họ tình nguyện làm hướng dẫn viên cho những ai đến Miyagi muốn tìm hiểu về câu chuyện tàn phá của sóng thần. Mục đích tuyến du lịch nhằm tuyên truyền cho mọi người hiểu thêm về thảm họa, về câu chuyện người trong cuộc và kinh nghiệm vượt qua thảm họa để tiếp tục cuộc sống.

(còn tiếp)

Bình luận

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU