Công an giữ xe tang vật cần thủ tục gì?

Thanh Niên
Ông L.V.H (ngụ Q.Bình Thạnh, TP.HCM) 'tố' Công an Q.2 (TP.HCM) niêm phong và tạm giữ xe Toyota Landcruise BS 51A-799.38 của ông trái pháp luật.
​Công an đang niêm phong ô tô - Ảnh cắt từ clip
​Công an đang niêm phong ô tô
Ảnh cắt từ clip
Câu hỏi được đặt ra sau khi trên mạng xã hội Facebook những ngày qua lan truyền một video clip với nội dung ông L.V.H (ngụ Q.Bình Thạnh, TP.HCM) "tố" Công an Q.2 (TP.HCM) đến nơi ông này ở, niêm phong và tạm giữ xe của ông trái pháp luật (?!).
Trong clip, ông H. thông tin 22 giờ 30 ngày 29.1.2018, chiếc xe Toyota Landcruise BS 51A-799.38 của ông khi đang đậu tại nhà ở chung cư Đất Phương Nam (Q.Bình Thạnh) thì bị Công an Q.2 phối hợp Công an Q.Bình Thạnh đến niêm phong, kéo đi mà không có quyết định tạm giữ phương tiện, chỉ có biên bản tạm giữ đồ vật. Ông H. khẳng định xe được ông mua hợp pháp với đầy đủ hợp đồng mua bán xe, hóa đơn từ đại diện Công ty TNHH Công Duy T&T là ông Bùi Viên Châu vào ngày 6.12.2017; trong khi lý do công an đưa ra: chiếc xe là tang vật của một chuyên án nên việc niêm phong, tạm giữ phương tiện là đúng pháp luật.
Cho rằng đây là sự xâm phạm trực tiếp đến mình, ông H. đã gửi đơn tố cáo một số cán bộ Công an Q.2 đến Trưởng công an Q.2; khiếu nại về việc giữ xe không đúng quy định pháp luật, yêu cầu trả xe ngay lập tức và bồi thường 1,5 triệu đồng/ngày trong thời gian tạm giữ xe.
Xe tang vật vụ án
Theo biên bản tạm giữ đồ vật, tài liệu được Công an Q.2 lập ngày 29.1.2018, ông H. không đồng ý giao xe vì công an không cung cấp được quyết định tạm giữ tang vật, phương tiện, quyết định khởi tố vụ án mà chỉ có văn bản thông báo ngày 23.1.2018 của Công an Q.2 về việc truy tìm chiếc xe Toyota Landcruise BS 51A-799.38.
Trao đổi với PV Thanh Niên, ông H. nói khi mua có biết giấy tờ xe đang nằm trong Ngân hàng TMCP VN Thịnh Vượng - VPBank, chi nhánh Vũng Tàu từ ngày 8.6.2017 - 8.12.2017. Ông H. thỏa thuận mua xe với giá 2,5 tỉ đồng (trong hợp đồng ghi giá 1,6 tỉ đồng - PV), trong đó ông nhận ủy quyền của ông Châu liên hệ ngân hàng trả nợ thay để lấy giấy tờ xe ra và làm thủ tục sang tên. Tuy nhiên, ông H. chưa làm việc với ngân hàng thì chiếc xe bị niêm phong, tạm giữ.
Trong khi đó, trả lời PV Thanh Niên, Công an Q.2 xác nhận hình ảnh trong clip đúng là Công an Q.2 phối hợp với Công an Q.Bình Thạnh kiểm tra ô tô tang vật mà Công an Q.2 đã ra thông báo truy tìm ngày 23.1.2018. Riêng lời bình trong clip, Công an Q.2 khẳng định là hoàn toàn bịa đặt, sai sự thật, bởi công an đã làm nhiệm vụ đúng trình tự pháp luật, đầy đủ cơ sở pháp lý.
Theo Công an Q.2, nơi đây đang thụ lý đơn tố giác của người dân đối với ông Bùi Viên Châu (60 tuổi, quê Bà Rịa-Vũng Tàu), Giám đốc Công ty TNHH Công Duy T&T có trụ sở đặt tại Q.2, về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Cụ thể, ông Châu bị tố thuê 18 ô tô của 12 người rồi tháo định vị, đem bán hoặc cầm cố với số tiền khoảng 16 tỉ đồng. Qua xác minh, hiện ông Châu đã bỏ trốn ra nước ngoài ngày 14.12.2017.
Chiếc ô tô BS 51A-799.38 do chi nhánh công ty của ông Châu đứng tên. Ngày 12.3.2014 ông Châu đem xe này đi cầm cố tại Ngân hàng VPBank chi nhánh Vũng Tàu để vay 1,89 tỉ đồng (xe được định giá 2,7 tỉ đồng). Ngân hàng cũng đã làm thủ tục đăng ký giao dịch đảm bảo tại Đà Nẵng và trung tâm giao dịch này đã có thông báo cho Phòng CSGT đường bộ - đường sắt Công an TP.HCM để tránh sang tên đổi chủ. Thế nhưng, dù giấy tờ đang nằm ở ngân hàng, ông Châu đã 2 lần đem bán chiếc xe (ngày 22.4.2016 bán cho ông P.T.Th (ngụ Q.Bình Thạnh) với giá 2,15 tỉ đồng, sau đó thuê lại rồi bán cho ông T.B.Q (ở TP.Vũng Tàu) ngày 18.11.2017 với giá 1,8 tỉ đồng và cũng dùng “chiêu” thuê lại để đem bán) trước khi bán cho ông H. ngày 6.12.2017.
Sau khi nhận đơn tố giác tội phạm, Công an Q.2 đã ra thông báo truy tìm xe 51A-799.38. Đêm 29.1, Công an Q.2 nhận tin báo xe 51A-799.38 đang đậu tại chung cư Đất Phương Nam nên phối hợp Công an Q.Bình Thạnh kiểm tra, xác định đúng ô tô tang vật đã ra thông báo truy tìm. Tại thời điểm làm việc, ông H. tự nhận là chủ ô tô 51A-799.38 nhưng không có bất cứ giấy tờ nào chứng minh. Khi Công an Q.2 yêu cầu ông H. chạy xe về trụ sở để phối hợp điều tra thì ông này không chấp nhận và yêu cầu công an phải trình ra “quyết định khởi tố”, “quyết định thu giữ” liên quan đến chiếc xe. Công an Q.2 đã lập biên bản và kéo xe về trụ sở để phục vụ điều tra; đồng thời ra Quyết định số 06 về việc tạm giữ ô tô BS 51A-799.38 ngay trong đêm 29.1. Sau 2 ngày tạm giữ xe, ông H. có mang hóa đơn đỏ, hợp đồng mua bán, giấy đăng kiểm bản chính và giấy đăng ký xe photocopy có dấu ngân hàng đến Công an Q.2 làm việc.
Quyết định ký trong đêm có hợp pháp?
Phân tích về vụ việc, luật sư (LS) Trần Hồng Phong (Đoàn LS TP.HCM) cho rằng việc bán chiếc xe khi giấy tờ bản chính hiện ngân hàng đang giữ do được cầm cố, đồng thời có các đơn tố cáo của nhiều người rõ ràng có dấu hiệu tội phạm (tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản). Chiếc xe chính là vật chứng trực tiếp liên quan đến vụ án (cho dù là chưa khởi tố) nên việc công an tạm giữ chiếc xe này để điều tra là phù hợp, cần thiết.
“Ông H. có quyền khiếu nại nếu cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại. Tuy nhiên, ông H. chỉ mới có hợp đồng mua bán xe, trong khi chưa sang tên (chưa có giấy đăng ký xe đứng tên mình), chưa cầm bản chính giấy tờ xe, và chiếc xe lại đang thế chấp trong ngân hàng thì về mặt pháp luật ông chưa phải là chủ sở hữu xe. Theo quy định tại bộ luật Dân sự, ô tô là tài sản có đăng ký, nên để xác lập quyền sở hữu hợp pháp, người mua phải làm thủ tục đóng thuế trước bạ và sang tên thì mới hoàn tất thủ tục”, LS Phong phân tích.
Về khiếu nại của ông H. cho rằng việc công an lập biên bản tạm giữ đồ vật sau đó mới ra quyết định tạm giữ là sai, LS Phong cho biết theo các quy định của bộ luật Tố tụng hình sự 2015, trong một số trường hợp khẩn cấp, khi phát hiện, nghi ngờ tài liệu, phương tiện là tang vật của một vụ án thì cơ quan điều tra có quyền khám xét, lập biên bản thu giữ tài liệu, tang vật (có sự chứng kiến của chủ tài sản hoặc người quản lý tài sản) sau đó sẽ có quyết định tạm giữ phương tiện sau.
“Việc ban hành quyết định sau và diễn ra trong đêm như trường hợp ông H. không phải là hợp thức hóa mà là thủ tục tố tụng bình thường, được pháp luật cho phép. Vì xe ông H. đang quản lý đã được ra thông báo truy tìm trước đó, khi phát hiện thấy xe, công an phải xác minh, lập biên bản, sau đó mới tiến hành ra quyết định”, LS Phong nói.
Theo đại diện Công an Q.2, nội dung tố cáo, khiếu nại của ông H. là không có căn cứ; đồng thời cho biết vì vụ việc phức tạp và vượt thẩm quyền nên sẽ chuyển hồ sơ vụ án lên Công an TP.HCM tiếp tục mở rộng điều tra.
Công an Q.2 cũng cho biết nội dung đoạn video clip được đưa lên mạng xã hội sai sự thật, ảnh hưởng đến công tác điều tra và hình ảnh công an nhân dân nên cơ quan này đang xác minh những người liên quan để có hướng xử lý phù hợp.