Ngăn chặn biến chứng nguy hiểm do sốt xuất huyết

0
TNO thực hiện

TNO thực hiện

Ảnh: Thanh Hải

Dịch sốt xuất huyết Dengue (SXH) đang tăng mạnh với hơn 40.000 ca mắc và 25 ca tử vong tại 53 tỉnh, thành phố. 
Đại diện Báo Thanh Niên chụp ảnh lưu niệm cùng PGS. TS. Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM (thứ hai từ trái sang), PGS. TS. Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (thứ ba từ trái sang), và các chuyên viên nhóm Sốt xuất huyết Dengue Viện Pa Đại diện Báo Thanh Niên chụp ảnh lưu niệm cùng PGS. TS. Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM (thứ hai từ trái sang), PGS. TS. Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (thứ ba từ trái sang), và các chuyên viên nhóm Sốt xuất huyết Dengue Viện Pa
Đại diện Báo Thanh Niên chụp ảnh lưu niệm cùng PGS. TS. Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Pasteur TPHCM (thứ hai từ trái sang), PGS. TS. Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (thứ ba từ trái sang), và các chuyên viên nhóm Sốt xuất huyết Dengue Viện Pa
Nhiều trường hợp nhập viện nặng do người dân trì hoãn đến cơ sở y tế hoặc không nhận biết kịp thời các biểu hiện nghi mắc. Tình trạng này gây nguy hiểm cho người bệnh, khó khăn trong điều trị, tăng nguy cơ tử vong. Vụ dịch này cũng xuất hiện chủng vi rút gây SXH Dengue týp 2 là chủng gây bệnh cảnh nặng. 
Giao lưu trực tuyến do báo Thanh Niên và Bộ Y tế tổ chức lúc 14 -16 giờ ngày 6.10.2015 sẽ cung cấp đến cộng đồng kiến thức phòng tránh bệnh, phát hiện sớm các biểu hiện nghi ngờ cũng như tránh các sai lầm do tự điều trị SXH.
Buổi giao lưu trực tuyến có sự tham dự của các chuyên gia thuộc Viện Pasteur TP.HCM, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới T.Ư, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, gồm:
- PGS.TS Phan Trọng Lân - Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM
- Ông Nguyễn Đức Khoa - Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế
- Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh - Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư
Giao lưu trực tuyến: Ngăn chặn biến chứng nguy hiểm do sốt xuất huyết - ảnh 1
Đại diện Thanh Niên Online (trái) tặng hoa cho PGS.TS Phan Trọng Lân - Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM
Giao-luu-dich-sot-xuat-huyetĐại diện Báo Thanh Niên tại tòa soạn Hà Nội tặng hoa cho các khách mời giao lưu
Giao lưu trực tuyến: Ngăn chặn biến chứng nguy hiểm do sốt xuất huyết - ảnh 3
PGS.TS Phan Trọng Lân - Viện trưởng Viện Pasteur TP.HCM (trái) trả lời trực tuyến những thắc mắc của bạn đọc
Dich-sot-xuat-huyet
Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Đức Khoa - Phó trưởng phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng giao lưu cùng bạn đọc
Sot-xuat-huyet
Thạc sĩ, bác sĩ Trần Thị Hải Ninh - Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Bệnh nhiệt đới T.Ư trả lời câu hỏi của bạn đọc

giao lưu trực tuyến

Bùi Quang Phát

Hà Nội
Phun hóa chất có tác dụng diệt muỗi sốt xuất huyết như thế nào? Vì sao y tế chỉ phun theo đợt mà không phun thường xuyên?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Để đảm bảo hiệu quả, tránh hiện tượng kháng hóa chất và bảo vệ môi trường, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo chỉ phun hóa chất diệt muỗi để xử lý ổ dịch hoặc phun hóa chất tại những khu vực nguy cơ xảy ra dịch cao. 

Người dân nên áp dụng nhiều biện pháp diệt muỗi khác, và thường xuyên diệt lăng quăng/bọ gậy trong các hộ gia đình.

Minh Hoàng

TPHCM
Vì sao mới đây, việc xử phạt người phát tán mầm bệnh, vi phạm phòng chống dịch mới được TP.HCM xử phạt và đây cũng là nơi đầu tiên của cả nước thực hiện, có phải lâu nay, việc chấp hành phòng chống dịch đã được tuân thủ tốt không?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Chính phủ đã có Nghị định 176/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, nhiều địa phương đã áp dụng việc xử phạt vi phạm quy định trong việc phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm.

Tuy nhiên, ở nhiều địa phương, việc áp dụng gặp nhiều khó khăn vì khó xác định hành vi vi phạm và mức độ vi phạm, việc chấp hành của người vi phạm chưa được triệt để.

 

Nguyễn Văn Tuất

Quảng Ninh
Các biện pháp phòng chống sốt xuất huyết hiện nay tôi thấy chưa đồng bộ, có phải đến khi sốt xuất huyết xảy ra tại địa phương nào thì Cục Y tế dự phòng mới làm quyết liệt? Có những quy trình cụ thể nào dài hạn không? Những biện pháp dài hạn đó là gì? Mong ông trả lời giúp. Xin chân thành cảm ơn ông!

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Bộ Y tế có kế hoạch phòng chống sốt xuất huyết giai đoạn 5 năm và có kế hoạch chi tiết cho từng năm. Kế hoạch này được Bộ triển khai đến các địa phương từ đầu năm.

Tuy nhiên, công tác phòng chống sốt xuất huyết rất cần sự quan tâm của các cấp chính quyền và sự tham gia tích cực của cộng đồng cũng như từng hộ gia đình, mỗi người dân. 

Lâm Tuấn

Hà Nội
Tại khu vực phía Bắc, hiện nay bệnh sốt xuất huyết thường xảy ra nhiều ở những tỉnh thành nào? Biện pháp phòng chống dịch sốt xuất huyết ở địa phương đó ra sao? Cục Y tế dự phòng có hỗ trợ gì cho các địa phương đó không?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Năm nay, dịch sốt xuất huyết xảy ra chủ yếu tại Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh.

Cục Y tế dự phòng đang theo dõi sát tình hình, chỉ đạo và cử các đoàn đến các địa phương để triển khai các biện pháp phòng chống dịch kịp thời; cung cấp máy phun hóa chất để hỗ trợ địa phương này thực hiện công tác phòng chống dịch.

Tình hình sốt xuất huyết tại các địa phương này cơ bản đã được khống chế. 

Huỳnh Như

Việc bị sốt cao liên tục khi sốt xuất huyết có thể gây ảnh hưởng đến não hay hệ thần kinh không?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Hầu hết sốt xuất huyết diễn biến lành tính từ 5 - 7 ngày rồi khỏi hẳn, không để lại di chứng. Đối với trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ dưới 6 tuổi, khi sốt cao sẽ có nguy cơ co giật, do đó cần theo dõi sát nhiệt độ của trẻ và hạ sốt tích cực để tránh biến chứng này.

Tổn thương não và hệ thần kinh trong sốt xuất huyết chủ yếu là hậu quả của quá trình sốc và suy đa phủ tạng. Hiện nay cũng có một số báo cáo ca bệnh về các trường hợp viêm màng não do sốt xuất huyết nhưng tỷ lệ rất rất nhỏ.

Bích Nga

Ngành y tế khuyến cáo sốt xuất huyết chưa có thuốc điều trị, vậy lâu nay bệnh viện điều trị sốt xuất huyết theo phương pháp nào?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Thật ra phải nói chính xác là hiện nay chưa có thuốc diệt vi rút đặc hiệu, còn trong sốt xuất huyết, việc điều trị triệu chứng và điều trị hỗ trợ là hết sức quan trọng. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế Việt Nam đã có những hướng dẫn rất cụ thể về phác đồ điều trị cho từng trường hợp bệnh, về cơ bản bao gồm: kiểm soát dịch truyền, truyền tiểu cầu, truyền hồng cầu nếu bị hạ tiểu cầu chảy máu nhiều, điều trị hỗ trợ như hạ sốt, giảm đau, đảm bảo dinh dưỡng.

Trong trường hợp bệnh nhân bị sốc, suy đa phủ tạng thì cần được điều trị, chăm sóc đặc biệt theo phác đồ.

Phương Anh

TP.HCM
Ai có trách nhiệm phát hiện, xử lý người vi phạm về phòng chống dịch? Mức xử phạt nặng nhất là hình thức nào?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Tất cả mọi người đều có quyền phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền những hành vi vi phạm trong việc phòng chống bệnh truyền nhiễm.

Theo quy định tại Nghị định số 176/2013/NĐ-CP của Chính phủ, những người có thẩm quyền xử phạt bao gồm Chủ tịch UBND cấp xã, huyện, tỉnh; Thanh tra y tế các cấp; cán bộ quản lý thị trường; Công an và một số cơ quan khác như Bộ đội Biên phòng; Cảnh sát biển; Hải quan; Cơ quan thuế; Cục trưởng Cục Hóa chất; Thanh tra các ngành Tài nguyên - Môi trường, Khoa học - Công nghệ, Lao động - Thương binh - Xã hôi, Thông tin - truyền thông, Giao thông - Vận tải, Tài chính...

Theo quy định hiện nay, các hành vi vi phạm có thể bị xử lý ở nhiều mức độ khác nhau như: cảnh cáo, phạt tiền và buộc khắc phục hậu quả, nhưng các cơ quan chức năng đang dự thảo bổ sung thêm hình thức phạt tù nếu có hành vi vi phạm nghiêm trọng.

Lê Hồng Thái

Tại sao bệnh nhân mắc sốt xuất huyết thường sống ở thành phố, ít thấy hơn ở vùng nông thôn, ngoại thành?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Véc - tơ truyền bệnh sốt xuất huyết chủ yếu là muỗi Aedes aegypty. Đây là loại muỗi có đặc tính sống ở nơi đông người như khu vực đô thị, thành phố, thường đậu ở khu vực tường tối, ẩm thấp, đẻ trứng trong nước sạch như nước mưa, muỗi thường đốt vào lúc sáng sớm hoặc chiều muộn.

Chính vì vậy, bệnh rất hay gặp ở những khu đô thị mới, khu dân cư mới.

Tấn Lộc

Xin cho biết, bệnh sốt xuất huyết thường gây biến chứng nguy hiểm nào?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Biến chứng đầu tiên là chảy máu, đặc biệt nguy hiểm khi chảy máu ồ ạt, khó cầm như xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết niêm mạc tử cung, xuất huyết não...

Biến chứng thứ hai là thoát dịch ra ngoài khoảng gian bào, gây tràn dịch màng phổi, tràn dịch màng bụng, nguy hiểm hơn là phù phổi cấp.

Ngoài ra có thể gặp các biến chứng nguy hiểm từ sốt xuất huyết như suy gan, suy đa phủ tạng, sốc sốt xuất huyết. Một số biến chứng khác ít gặp như xuất huyết võng mạc gây mù lòa.

Lê Văn Tuy

Hà Nội
Như Sở Y tế Hà Nội thông báo, khoảng 50% các ca mắc sốt xuất huyết tại Hà Nội là người ngoại tỉnh, sinh viên, nhiều người ở khu nhà trọ, vì sao vậy?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Hà Nội, TP.HCM, Đồng Nai, Bình Dương có tỷ lệ người mắc sốt xuất huyết là người ngoại tỉnh ở các khu trọ cao vì đây là các thành phố lớn, có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa cao, có nhiều công trình xây dựng, nhà trọ, lán trại có rất nhiều dụng cụ chứa nước, các vật liệu phế thải chứa nước nhưng không được quan tâm xử lý nên muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết phát triển. 

Bên cạnh đó, khi có dịch bệnh, cơ quan y tế nhiều lần đến để xử lý phun hóa chất diệt muỗi và tổ chức diệt lăng quăng/bọ gậy thì đều không có người ở nhà nên việc phòng chống dịch không được triệt để, dẫn đến dịch dai dẳng ở những khu vực này.

Ngọc Loan

Tôi thấy sốt xuất huyết vẫn được truyền dịch để hạ nhiệt, nhưng lại có người bảo truyền dịch có thể gây phù phổi, có đúng không?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Việc truyền dịch cho bệnh nhân sốt xuất huyết thường được bác sĩ chúng tôi ví như một nghệ thuật bởi đó là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa các hướng dẫn và kinh nghiệm lâm sàng của bác sĩ.

Những ngày đầu, khi bệnh nhân sốt cao, ăn kém, nôn và tiêu chảy gây mất nước thì cần truyền dịch để bù lại lượng nước và điện giải đã mất, tránh hiện tượng cô đặc máu.

Tuy nhiên, đến giai đoạn tiếp theo của bệnh, khi đã có tăng tính thấm thành mạch, thoát dịch ra ngoài thì cần truyền dung dịch cao phân tử để kéo dịch trở lại lòng mạch, đồng thời tăng cường đào thải dịch ra ngoài bằng các thuốc lợi tiểu.

Nếu ở giai đoạn này vẫn truyền nhiều dịch và không tăng cường thải dịch ra ngoài thì bệnh nhân sẽ có nguy cơ tràn dịch đa màng (màng phổi, màng bụng, màng tim) và phù phổi cấp, rất nguy hiểm tới tính mạng người bệnh.

Nguyên Thanh

Tôi thấy khi điều trị sốt xuất huyết, bác sĩ có chỉ định hạ sốt bằng paracetamol nhưng lại có báo nói rằng, thuốc này ảnh hưởng gan, vậy, khi người bệnh chức năng gan kém (men gan cao) lại bị sốt xuất huyết thì hạ sốt có gì khó khăn không?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Paracetamol là thuốc hạ sốt được sử dụng tương đối rộng rãi, đặc biệt là trong xử trí hạ sốt ở bệnh nhân sốt xuất huyết khi các thuốc hạ sốt khác như Aspirin hoặc Ibuprofen bị chống chỉ định.

Tuy nhiên, khi dùng thuốc quá liều có thể gây tổn thương gan, tăng men gan, thậm chí hoại tử gan cấp. Đối với những bệnh nhân sốt xuất huyết có chức năng gan kém, đã áp dụng các biện pháp hạ sốt khác mà không hiệu quả, vẫn có thể sử dụng Paracetamol để hạ sốt, nhưng cần dùng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ và được bác sĩ theo dõi chặt chẽ.

Bùi Văn Tỉnh

Hải Dương
Có phải muỗi sốt xuất huyết đã kháng hóa chất khiến tác dụng diệt muỗi hạn chế dẫn đến dịch tăng mạnh do mật độ muỗi đã dày đặc hơn?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Hóa chất diệt côn trùng khi sử dụng nhiều sẽ gây hiện tượng kháng hóa chất. Để khắc phục việc này, Bộ Y tế quy định hàng năm các viện chuyên môn và các địa phương thực hiện việc thử kháng và thử hiệu lực để lựa chọn hóa chất thích hợp không kháng để phun diệt muỗi.

Tuy nhiên, việc phun hóa chất chỉ diệt được đàn muỗi trưởng thành và có tác dụng trong khoảng 3 - 5 ngày. Vì vậy, để diệt muỗi triệt để, người dân cần tích cực diệt lăng quăng/bọ gậy và diệt muỗi trong hộ gia đình bằng các biện pháp khác nữa.

Khánh Ly

Tôi thấy khi điều trị sốt xuất huyết thường nói về hạ tiểu cầu, xin giải thích dùm tiểu cầu là gì? Vì sao hạ tiểu cầu lại nguy hiểm?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Tiểu cầu là một loại tế bào nhỏ, lưu hành trong máu, tham gia vào quá trình đông cầm máu, có vai trò quan trọng trong việc chống chảy máu. Ở người bình thường, số lượng tiểu cầu từ 150 - 400 triệu/ml máu. Ở bệnh nhân sốt xuất huyết sẽ có hiện tượng giảm tiểu cầu. Ở nhiều bệnh nhân, số lượng tiểu cầu chỉ còn dưới 10 triệu/ml máu.

Khi tiểu cầu giảm, sẽ xuất hiện nguy cơ chảy máu và khó cầm máu, đặc biệt nguy hiểm khi chảy máu ồ ạt như xuất huyết tiêu hóa, xuất huyết niêm mạc tử cung, xuất huyết não...

Hoài My

Có phải mắc sốt xuất huyết ở người lớn thường nặng hơn ở trẻ em không?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Cho đến nay, cơ chế bệnh sinh của sốt xuất huyết còn nhiều điểm chưa rõ. Có nhiều nghiên cứu chỉ ra nhiều yếu tố liên quan đến mức độ nặng của bệnh như việc mắc lại bệnh lần hai, chủng tộc người, nhóm máu, cơ địa suy dinh dưỡng, béo phì, tuýp vi rút gây bệnh... nhưng chưa có nghiên cứu nào cho thấy độ tuổi mắc bệnh có liên quan đến mức độ nặng của bệnh.

Điều này có nghĩa, là dù trẻ nhỏ hay người lớn nhiễm sốt xuất huyết thì đều có thể mắc bệnh ở mức độ nặng.

Huy

TPHCM
Chuyên gia có thể cho biết, người dân thường mắc sai lầm gì trong phòng chống dịch sốt xuất huyết tại gia đình?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết hay đẻ trứng ở những dụng cụ chứa nước sạch như: bể nước, chum vại, lu, lọ hoa, bát kê chân chạn, khay nước điều hòa, tủ lạnh, bể cảnh, các vật liệu phế thải như mảnh chum vỡ, chai lọ, vỏ lon, lốp xe, vỏ dừa, máng nước cho gia súc, gia cầm, hốc nước tự nhiên như gốc tre, bẹ lá... khoảng 7 - 10 ngày thì trứng nở thành đàn muỗi mới. Muỗi có thể bay lên tất cả các tầng trong nhà và theo thang máy lên tất cả các tầng nhà chung cư. Muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết thường đốt vào ban ngày, nhất là vào buổi chập choạng (sáng sớm hay chiều tối).

Người dân thường chủ quan trong việc diệt trừ lăng quăng/bọ gậy. Không phối hợp với ngành Y tế để đảm bảo phun hóa chất diệt muỗi cho 100% các hộ gia đình, 100% các tầng, 100% các phòng trong hộ gia đình và không chủ động phòng chống muỗi đốt vào ban ngày nên muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết có cơ hội phát triển.

Tuyết Sa

Trẻ em mắc sốt xuất huyết có biểu hiện khác với người lớn không?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Về cơ bản, triệu chứng ban đầu của sốt xuất huyết ở trẻ em và người lớn là giống nhau. Tuy nhiên, ở trẻ em, ngoài triệu chứng sốt cao mệt mỏi, các biểu hiện của đường tiêu hóa như đau bụng, nôn, tiêu chảy gặp nhiều hơn ở người lớn.

Bích Hà

Hà Nội
Xin chuyên gia giải đáp về vi rút sốt xuất huyết tuýp 2, nguyên nhân gây dịch sốt xuất huyết có khác nhau giữa các địa phương hay không? Việc điều trị có gì khác biệt với mỗi nguyên nhân gây bệnh sốt xuất huyết?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Sốt xuất huyết có thể do một trong bốn tuýp vi rút gây ra, bao gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4. Do vậy, sốt xuất huyết tuýp 2 chính là do vi rút DEN-2 gây ra.

Sự khác biệt về nguyên nhân gây bệnh thường rõ rệt hơn ở phạm vi vùng miền, ví dụ, trong năm 2015, tuýp vi rút gây dịch ở miền Bắc có thể khác ở miền Nam. Việc điều trị không có sự khác biệt giữa các ca bệnh do các tuýp vi rút khác nhau gây ra, mà chủ yếu phụ thuộc vào độ nặng của ca bệnh.

Đăng Khoa

Xin bác sĩ cho hỏi làm thế nào để phân biệt bệnh sốt xuất huyết với các bệnh khác ạ. Dấu hiệu bệnh sốt xuất huyết là gì và khi nào thì điều trị tại nhà, đến giai đoạn nào thì phải đưa đến bệnh viện?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Sốt xuất huyết là một bệnh do vi rút gây ra nên ở giai đoạn đầu của bệnh, thường các triệu chứng không điển hình (sốt cao, đau đầu, đau mỏi người...), có thể gây nhầm lẫn với sốt do các vi rút khác. Tuy nhiên, triệu chứng xuất hiện chấm nốt xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng là tương đối điển hình cho bệnh.

Đối với bệnh nhân sốt xuất huyết, trong những ngày đầu của bệnh thì chưa có nguy cơ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm như chảy máu nhiều, phù phổi cấp, sốc. Do vậy trong ba ngày đầu của bệnh, bệnh nhân có thể khám ngoại trú, sau đó tự theo dõi tại nhà theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Từ ngày thứ tư, năm của bệnh, người bệnh có nguy cơ bị các biến chứng nguy hiểm nên cần được theo dõi sát hơn, khi thấy các dấu hiệu như bứt rứt khó chịu, mệt lả, đau bụng nhiều, đặc biệt là vùng hạ sườn phải, tiểu ít, trẻ nhỏ quấy khóc nhiều, bỏ ăn, bỏ bú, nôn nhiều... thì cần đưa ngay đến bệnh viện.
 

Hoàng Hà

Hà Nội
Chúng ta có quy định công bố dịch sốt xuất huyết không? Khi nào thì dịch trở nên nguy hiểm?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Hiện nay, việc công bố dịch được thực hiện theo Quyết định số 64/2010/QĐ-TTg của Thủ tướng, ban hành năm 2010. Dịch bệnh trở nên nguy hiểm khi tốc độ lây lan nhanh, nhiều người mắc tại nhiều địa phương hoặc độc tính của tác nhân gây bệnh tăng cao, hay tỉ lệ chết/mắc gia tăng đột biến, hoặc dịch xảy ra ở những đối tượng dễ bị tổn thương như trẻ em, người già...

Trần Quỳnh

TP.HCM
Có tác nhân sinh học hay “thiên địch” nào có thể diệt được muỗi SXH trong tự nhiên mà các gia đình có thể áp dụng không?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

"Thiên địch" hay tác nhân sinh học trong bệnh sốt xuất huyết có rất nhiều, được chia làm 2 nhóm chính:

Một là, tác động lên muỗi như các động vật ăn muỗi trong tự nhiên.

Hai là, các tác nhân tác động lên lăng quăng/bọ gậy muỗi.

Ở Việt Nam, hiện đang nghiên cứu sử dụng tác nhân Wolbachia gây nhiễm cho muỗi làm muỗi giảm khả năng đốt người, giảm tuổi thọ của muỗi và các tác nhân tác động lên lăng quăng/bọ gậy, thông qua việc các loại cá, động vật giáp xác (Mesocyclops) ăn lăng quăng/bọ gậy.

Bảo Trung

Xin bác sĩ cho biết những đối tượng nào dễ bị biến chứng nguy hiểm nhất khi mắc bệnh sốt xuất huyết?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Sốt xuất huyết có thể gây biến chứng nguy hiểm cho bất kì đối tượng nào. Tuy nhiên, có một số yếu tố liên quan có thể gây biến chứng cho người bệnh như việc mắc lại bệnh lần thứ hai, chủng tộc người, nhóm máu (nhóm máu AB nguy cơ sẽ cao hơn), cơ địa suy dinh dưỡng hoặc béo phì.

Thu Thảo

Ở khu vực tôi sống đang có người bệnh mắc sốt xuất huyết, như vậy có phải tôi cũng có nguy cơ mắc bệnh nếu bị muỗi đốt hay không? Có thuốc nào uống vô có thể phòng bệnh không (dù bị muỗi sốt xuất huyết đốt cũng không bị nhiễm bệnh)?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Nếu ở khu vực bạn sống có người mắc sốt xuất huyết thì bạn có nguy cơ mắc bệnh nếu bị muỗi vằn đốt. Để phòng bệnh hiệu quả, cần diệt muỗi, lăng quăng, bọ gậy, nằm màn để tránh muỗi đốt. Hiện nay chưa có thuốc hay vắc xin đặc hiệu để phòng nhiễm bệnh.

 

Thúy Hồng

Xin bác sĩ cho biết chế độ dinh dưỡng cần thiết cho người bệnh sốt xuất huyết ra sao?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Khi bị sốt xuất huyết, người bệnh nên uống nhiều nước. Tốt nhất là uống Oresol để bù được cả lượng nước và điện giải đã mất đi.

Ngoài ra, có thể uống nước đun sôi để nguội, nước hoa quả (nước cam, chanh), ăn thức ăn mềm lỏng, dễ tiêu nhưng vẫn đảm bảo giàu dinh dưỡng như cháo, súp. Trẻ nhỏ nên được tăng cường bú mẹ. Cần tránh các thức ăn có màu nâu, đen, màu đỏ như nước Coca - cola, Pepsi, nước dưa hấu... do dễ nhầm lẫn với triệu chứng xuất huyết tiêu hóa, gây khó khăn cho quá trình theo dõi, chẩn đoán và điều trị. 

Minh Hằng

TPHCM
Chào chuyên gia, tôi có trao đổi ý kiến như sau: Một trong những nguyên nhân khiến người dân chúng tôi ngại phun hóa chất diệt muỗi do ngại bị nhiễm độc, nhất là trẻ nhỏ, và sợ nhiễm vào thực phẩm gây ngộ độc. Vậy chuyên gia có lưu ý, chia sẻ gì về băn khoăn này?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Những hóa chất diệt muỗi được cơ quan y tế sử dụng đều nằm trong danh mục hóa chất được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến cáo sử dụng an toàn, được nhiều quốc gia trên thế giới sử dụng và đã được các cơ quan chuyên môn của Bộ Y tế khảo nghiệm, đánh giá đảm bảo an toàn cho sức khỏe. 

Tuy nhiên, trong thời gian phun hóa chất diệt muỗi, các hộ gia đình cần thu dọn, che đậy thực phẩm, nước uống, di chuyển người, gia súc, gia cầm ra khỏi khu vực phun thuốc. Đồng thời, đóng các cửa sổ, cửa ra vào để muỗi không bay ra ngoài, chỉ nên vào nhà sau 60 phút kể từ khi phun hóa chất.

 

 

Đỗ Trọng

Bệnh sốt xuất huyết có phải căn bệnh có thể lây lan hay không? Nếu là bệnh lây thì làm sao để tránh khỏi bị lây? Và nếu đã bị lây rồi thì phải làm thế nào?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Bệnh sốt xuất huyết là bệnh có thể lây và gây thành dịch. Véc-tơ truyền bệnh là muỗi vằn, thường sống trong nhà và đẻ trứng những nơi đọng nước sạch như nước mưa. Để phòng chống lây truyền sốt xuất huyết, cần diệt muỗi, loăng quăng, bọ gậy, đồng thời che đậy các chum vại đựng nước, tránh để nước tù đọng nhằm ngăn chặn muỗi đẻ trứng. Nên nằm màn để tránh bị muỗi đốt. Khi phát hiện một trường hợp bệnh thì nên báo ngay cho y tế dự phòng tại địa phương để xử lý ổ dịch. 

Khi đã nhiễm bệnh, nên đến các cơ sở y tế để được khám, tư vấn, chăm sóc và điều trị.

Gia Bảo

TPHCM
Xin cho biết, hành vi như thế nào thì bị coi là vi phạm luật định về phòng chống dịch bệnh?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Luật phòng chống bệnh truyền nhiễm được Quốc hội khóa 12 thông qua năm 2007 quy định, các tổ chức cá nhân thực hiện những quy định về phòng chống bệnh truyền nhiễm như sau:

Thứ nhất, đảm bảo không để ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt, không làm phát tán tác nhân gây bệnh trong vệ sinh chăn nuôi giết mổ. Không phát tán tác nhân gây bệnh truyền nhiễm trong trồng trọt, chăn nuôi, sơ chế, đóng gói, chế biến, bảo quản, vận chuyển, buôn bán động thực vật. Có trách nhiệm đảm bảo vệ sinh nơi ở, nơi công cộng, nơi sản xuất, kinh doanh. Xử lý chất thải công nghiệp, sinh hoạt, không làm phát sinh lây lan bệnh truyền nhiễm. Có trách nhiệm thực hiện vệ sinh cá nhân để phòng bệnh truyền nhiễm. 
Thứ hai, phải sử dụng các vắc xin, sinh phẩm y tế bắt buộc khi có nguy cơ nhiễm bệnh trong vùng dịch, phụ nữ có thai và trẻ em phải sử dụng vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng.
Thứ ba, phải khai báo cho cơ quan y tế khi nghi ngờ mắc bệnh hoặc phát hiện trường hợp mắc bệnh dịch.
Thứ tư, phải tuân thủ việc cách ly theo quy định của ngành Y tế khi mắc các bệnh truyền nhiễm.
Thứ năm, phải tuân thủ các quy định về kiểm dịch y tế, về bảo quản vận chuyển mẫu bệnh phẩm bệnh truyền nhiễm.
Thứ sáu, phải thông tin đúng tình hình dịch bệnh đã được các cơ quan chức năng y tế công bố.

Dương Thúy

Những tháng nào trong năm thường xảy ra dịch sốt xuất huyết? Bệnh viện khi vào mùa có tăng cường bác sĩ hay nhân viên y tế không? Có dịch vụ bác sĩ gia đình không?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Đối với vùng dịch lưu hành như ở miền Nam Việt Nam, sốt xuất huyết có thể xảy ra quanh năm. Đối với miền Bắc, dịch thường xảy ra vào mùa mưa, cao điểm thường từ tháng 9 - 11.

Các bệnh viện đều chuẩn bị các phương án về tăng cường nhân lực cũng như trang thiết bị phục vụ công tác chẩn đoán điều trị và chăm sóc bệnh nhân. Dịch vụ bác sĩ gia đình đã được một số bệnh viện triển khai.

Huy Hoàng

Trong cùng một mùa dịch sốt xuất huyết thì một người có thể nhiễm bệnh nhiều lần không?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

OK - Sốt xuất huyết Dengue do một trong bốn tuýp vi rút là DEN 1, DEN 2, DEN 3 và DEN 4. Khi nhiễm một tuýp vi rút thì sau khi khỏi bệnh, người bệnh sẽ có miễn dịch bền vững với tuýp vi rút đó nhưng vẫn có khả năng bị sốt xuất huyết Dengue do các tuýp vi rút khác gây ra.

Tuy nhiên, trong một vụ dịch, thường chỉ có một tuýp vi rút gây bệnh nên hầu như không có khả năng người bệnh có thể bị mắc bệnh nhiều lần trong cùng một mùa dịch.

Thành Tiến

Biểu hiện của bệnh sốt xuất huyết lúc ban đầu khác với sốt thường như thế nào? Làm sao để có thể nhận biết được sớm nhất bệnh sốt xuất huyết để đưa người bệnh đến bệnh viện kịp thời?

Ths bác sĩ Trần Thị Hải Ninh

Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp BV bệnh nhiệt đới T.Ư

Sốt xuất huyết là bệnh do vi rút gây ra. Trong một đến hai ngày đầu của bệnh, người bệnh thường có biểu hiện ban đầu là sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, nhức hai hốc mắt. Một số bệnh nhân có đau bụng, nôn, đi ngoài phân lỏng.

Từ ngày thứ ba đến ngày thứ 4 của bệnh, người bệnh có các chấm xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng ...

Ở một người bệnh có biểu hiện sốt cao, đau đầu đau mỏi người, có chấm xuất huyết dưới da, kèm yếu tố dịch tễ như xung quanh nơi ở hoặc nơi làm việc có người bị sốt xuất huyết thì có thể sơ bộ nghĩ tới người bệnh bị sốt xuất huyết và nên đến bệnh viện

Khánh Huyền

Hà Giang
Tôi không hiểu về khái niệm “ổ dịch SXH”, xin giải thích về “ổ dịch” và “hết ổ dịch”?

Ông Nguyễn Đức Khoa

Phó trưởng Phòng Kiểm soát Bệnh truyền nhiễm, Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế

Một nơi (tổ, khu phố, xóm, ấp...) được coi là có ổ dịch sốt xuất huyết khi có các ca bệnh lâm sàng xảy ra trong vòng 7 ngày hoặc 1 ca bệnh sốt xuất huyết được chẩn đoán xác định bởi phòng xét nghiệm, đồng thời phát hiện có bọ gậy hoặc muỗi truyền bệnh trong phạm vi bán kính 200 m.

 

Ngọc Châu

Kem xua muỗi có tác dụng thực hay chỉ là quảng bá thương mại?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Sản phẩm thoa ngoài da phòng chống muỗi dưới dạng kem hoặc thuốc xịt đều được nghiên cứu về tác dụng của hoạt chất xua muỗi chứa trong thành phần của sản phẩm, khá hữu hiệu, tiện dụng khi đi du lịch hoặc công tác.
Thuốc thoa ngoài da chống muỗi đối có tác dụng tạm thời, khi thuốc bay hết lại phải bôi tiếp.
Bạn nên sử dụng các sản phẩm đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành và cần sử dụng theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất được ghi trên nhãn, cũng như hạn sử dụng.

Huyền Trâm

Nguyên nhân gây bệnh SXH ở VN có khác với các nước khác hay không?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Sốt xuất huyết là bệnh gây ra do vi rút dengue và lây truyền thông qua muỗi vằn. Tất cả các quốc gia đang bị sốt xuất huyết đe dọa, hoành hành đều có chung 1 vấn đề, đó là làm thế nào để kiểm soát muỗi và lăng quăng một cách có hiệu quả.
Các vật chứa nước sinh hoạt có lăng quăng ở các nước trong khu vực cũng không khác nước ta, vẫn là vật dụng chứa nước sinh hoạt như lu, hồ lớn, các vật chứa nước nhân tạo không sử dụng đến ở ngoài nhà như bình hoa, chậu kiểng, vỏ xe.
Không chỉ nước ta, mà tất cả các nước trên thế giới đều chỉ ra rằng trong công cuộc phòng chống sốt xuất huyết, ngành y tế đơn độc hành động sẽ khó kiểm soát hiệu quả bệnh dịch.
Để kiểm soát tốt muỗi và lăng quăng, ngăn chặn hiệu quả bệnh sốt xuất huyết, chính quyền cần quyết liệt ra tay chỉ đạo, tập hợp cộng đồng cùng chung tay hành động.
Mỗi hộ cá nhân, mỗi hộ gia đình và cộng đồng cần dành 10 phút hằng tuần để kiểm tra, phát hiện và loại bỏ lăng quăng trong các vật chứa nước sinh hoạt, vật chứa nước khác và vật phế thải trong nhà, ngoài nhà, và khu vực công cộng xung quanh. Công việc này cần được duy trì thường xuyên vì muỗi vằn có quanh năm bên cạnh chúng ta.

Ly Na

Xin cho biết, vi rút SXH có biến đổi gì so với các vụ dịch trước đây? Điều kiện của VN có thể nghiên cứu, phát hiện được sự biến đổi này không?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Theo thống kê của Viện Pasteur TP.HCM, từ năm 1999 đến nay, nước ta luôn lưu hành tất cả 4 chủng vi rút Dengue gây bệnh sốt xuất huyết. Năm nay, khu vực phía Nam ghi nhận sự gia tăng của chủng vi rút dengue-3.
Những người chưa từng miễn nhiễm với chủng vi rút này sẽ có nguy cơ mắc sốt xuất huyết.
Diễn tiến số trường hợp sốt xuất huyết nặng năm nay không khác biệt so với mọi năm. Tỉ lệ bệnh nhân sốt xuất huyết bị tử vong cũng ở mức tương tự những năm trước. Điều này cũng phù hợp với việc không ghi nhận sự thay đổi về chủng vi rút dengue trong những năm qua.
Viện Pasteur TP.HCM cùng với việc thực hiện thường xuyên hoạt động giám sát dịch tễ học, lâm sàng, xét nghiệm cả trên người, tác nhân gây bệnh, véc tơ truyền bệnh và các yếu tố liên quan nhằm phát hiện những dấu hiệu thay đổi, dự báo dịch xảy ra, đồng thời cũng đang triển khai các nghiên cứu chuyên sâu tìm kiếm kiểu gen của vi rút có khả năng gây nặng của bệnh, cũng như các gen di truyền con người quyết định tình trạng nặng khi bị nhiễm vi rút sốt xuất huyết.

Ánh Tuyết

Tôi thấy báo chí từng đưa tin về thử nghiệm vắc xin SXH tại VN, vậy khi nào có thể được sử dụng?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Trong vòng hơn 20 năm, vắc xin sốt xuất huyết đã được triển khai 23 nghiên cứu của cả 3 giai đoạn trên 17 quốc gia trên khắp thế giới, từ các nước phát triển như Hoa Kỳ, Mexico, Úc, Singapore, Malaysia đến những nước đang lưu hành dịch sốt xuất huyết ở châu Á và châu Mỹ la tinh.
Riêng giai đoạn III của vắc xin sốt xuất huyết, có tổng cộng 10 quốc gia cùng lúc tham gia bao gồm 5 quốc gia ở châu Á (Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Việt nam) và 5 quốc gia ở châu Mỹ La tinh (Columbia, Honduras, Braxin, Puerto Rico và Mexico) thực hiện nghiên cứu trên trẻ em khỏe mạnh từ 2 đến 16 tuổi.
Nghiên cứu giai đoạn III của vắc xin sốt xuất huyết khu vực Châu á (trong đó có Viện Pasteur TP.Hồ Chí Minh) kéo dài hơn 6 năm, kể từ năm 2011. Hiện nay, đã hoàn tất hoạt động tiêm vắc xin và đã đánh giá được hiệu quả và an toàn trong vòng 1 năm sau khi tiêm vắc xin và tiếp tục nghiên cứu theo dõi để đánh giá hiệu quả và an toàn dài hạn của vắc xin thêm 4 năm nữa.
Kết quả nghiên cứu giai đoạn III ở châu Á và châu Mỹ La tinh cho thấy hiệu quả vắc xin sốt xuất huyết ở nhóm trẻ từ 9 tuổi trở lên đạt 66%, ngừa được 81% ca sốt xuất huyết nhập viện và 93% ca sốt xuất huyết nặng.
Đối với nhóm trẻ dưới 9 tuổi, hiệu quả thấp hơn, đạt 44%, ngừa được 56% ca sốt xuất huyết nhập viện và 67% ca sốt xuất huyết nặng. Kết quả của nhóm 9 tuổi trở xuống còn cần phải theo dõi hết thời gian nghiên cứu - 5 năm sau khi tiêm vắc xin - để có kết quả đánh giá hoàn chỉnh sau cùng nhằm đảm bảo đánh giá được một vắc xin thực sự hiệu quả và an toàn cao.
Trên cơ sở đăng ký của nhà sản xuất, các quốc gia sẽ xem xét, kiểm tra kết quả nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng các giai đoạn về an toàn, hiệu quả của vắc xin, gánh nặng bệnh tật của từng nước và chi phí hiệu quả khi tiêm vắc xin để quyết định phê duyệt lưu hành vắc xin sốt xuất huyết.

Duy Anh

Tôi thấy SXH thường xuất hiện nhiều ở thành phố, khu vực đông dân, có đúng không? Vì sao?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Nơi nào có muỗi vằn, nơi đó có nguy cơ bệnh dịch sốt xuất huyết. Trong khi đó, nước ta nằm trong vùng nhiệt đới, khí hậu nóng ẩm mưa nhiều, tạo điều kiện lý tưởng cho muỗi phát triển quanh năm. Do vậy, nơi nào ở nước ta cũng có nguy cơ bị dịch sốt xuất huyết từ nông thôn đến thành thị. Tuy nhiên, ở đô thị, nguy cơ mắc sốt xuất huyết cao hơn do một số nguyên nhân đặc thù của bệnh này.
Do sự phát triển đô thị thiếu hoạch định làm gia tăng mức độ tập trung dân số từ đó tạo điều kiện lý tưởng cho sự lan truyền bệnh từ người này sang người khác.
Các khu đô thị cũng là nơi thu hút lực lượng lao động đến để làm ăn, sinh sống. Lực lượng lao động này đến từ mọi miền, kể cả những nơi không hề lưu hành sốt xuất huyết. Do đó khi di cư đến các khu đô thị, lực lượng này làm gia tăng số người có nguy cơ mắc bệnh do trước đó chưa bao giờ tiếp xúc với mầm bệnh. Bên cạnh đó, những người đến từ vùng lưu hành sốt xuất huyết sẽ mang mầm bệnh xâm nhập vào các khu đô thị.
Lối sống tại các khu đô thị cũng vô tình tạo ra những vật chứa mới, thuận lợi cho sự phát triển của lăng quăng và muỗi truyền bệnh như: túi ni lông, vỏ xe, chậu kiểng, chai, lọ, lon bia, nước ngọt,… đồng thời những vật chứa này cũng khó xử lý, kiểm soát hơn so với dụng cụ chứa nước sinh hoạt: lu, khạp, vại...

Thanh Hoàng

Xin cho biết muỗi SXH thường đốt người vào thời điểm nào? làm sao để phòng được chúng?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Muỗi vằn truyền bệnh sốt xuất huyết có thể hút máu vào tất cả các giờ ban ngày, kể cả ban đêm dù có mở đèn. Nhưng muỗi vằn thường chích người với hai đỉnh hoạt động hút máu mạnh nhất là sáng sớm (7-8 giờ) và chiều tối (17-18 giờ).
Để phòng được muỗi, bạn có thể ngủ màn kể cả ban ngày, lắp đặt cửa lưới hoặc các loại lưới chắn muỗi, mặc áo quần dài tay, thoa thuốc chống muỗi ngoài da, hoặc diệt muỗi bằng hóa chất hoặc vợt điện. Các biện pháp trên đều là thụ động và không tận gốc.
Triệt để nhất là làm thế nào để không có muỗi bằng cách diệt lăng quăng. Bạn và kêu gọi hàng xóm của bạn dành một 10 phút mỗi tuần để kiểm tra các loại vật chứa nước, vật phế thải trong nhà và ngoài nhà, và loại bỏ ngay nếu phát hiện có lăng quăng. Làm tốt và làm thường xuyên việc này, nhà bạn và khu vực bạn đang ở sẽ không có muỗi vằn.
 

Trí Dũng

Mức độ bị muỗi đốt như thế nào thì có thể nhiễm bệnh?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Chúng ta cần phân biệt muỗi mang mầm bệnh và muỗi không mang mầm bệnh.
Đối với muỗi mang mầm bệnh thì người bị muỗi đốt dù chỉ 1 lần sẽ có nguy cơ nhiễm bệnh.

Quỳnh Như

Gia đình có nên tự dùng thuốc diệt muỗi hay không, nếu dùng nên như thế nào đảm bảo hiệu quả?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Việc diệt muỗi bằng hóa chất tại nhà gồm bình xịt muỗi hay nhang muỗi.
- Bình xịt muỗi, hiện nay chỉ có tác dụng diệt muỗi trong không gian kín. Để đảm bảo hiệu quả diệt muỗi cần đóng kín các cửa trước khi xịt bằng loại bình phun này. Cầm bình phun phải hướng vòi phun lên cao 1 góc 30-450 (so với mặt đất) và phun đều khắp phòng. Đảm bảo tối thiểu 30 phút sau phun hóa chất mới trở lại phòng.
- Hương xua muỗi chỉ có tác dụng trong thời gian đốt và trong một phạm vị nhất định (thường chỉ có tác dụng trong phòng), các khu vực khác không đốt hương thì vẫn có thể có muỗi.
- Việc sử dụng bình xịt muỗi, hay hương trừ muỗi cần xem kỹ phải được Bộ Y tế cấp số đăng ký lưu hành, cũng như sử dụng theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất trên nhãn.
- Biện pháp hiệu quả lâu dài vẫn là diệt lăng quăng.
 

Diệu Ngọc

Xin chuyên gia cho biết, có mấy loại muỗi truyền bệnh SXH? Làm sao nhận biết được muỗi truyền bệnh SXH?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết có tên gọi khoa học là loài Aedes agypti. Đây là loài muỗi chính truyền bệnh sốt xuất huyết ở nước ta.
Ngoài ra, còn có những loài muỗi khác cũng có thể truyền bệnh như loài Aedes albopictus, nhưng chỉ đóng vai trò véc tơ phụ.
Trên thế giới đã ghi nhận nhiều vụ dịch sốt xuất huyết do Aedes albopictus gây ra như Hawaii, Trung Quốc. Ở nước ta, tuy phát hiện sự hiện diện của loài này, nhưng chưa phát hiện được muỗi mang vi rút trong các ổ dịch.
Cả hai loài muỗi này đều có màu đen, với nhiều đốm trắng bạc ở trên thân và chân muỗi nên còn gọi là muỗi vằn.
 

Hồ Văn Tây

Xin cho biết vì sao SXH lại theo chu kỳ dịch?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Sốt xuất huyết là do tương tác giữa tác nhân gây bệnh (vi rút SXH), véc tơ truyền bệnh (muỗi vằn), khối cảm thụ (con người) và các biện pháp phòng chống. Khi có sự thay đổi 1 trong 4 yếu tố trên theo hướng bất lợi, đều có thể dẫn đến sự gia tăng sốt xuất huyết. Sự thay đổi có thể bao gồm:
Sự xuất hiện hoặc gia tăng chủng huyết thanh mới của tác nhân gây bệnh ở địa phương;
Gia tăng nhiệt độ và điều kiện thích hợp cho quá trình phát triển từ trứng thành lăng quăng, muỗi nhanh hơn và tuổi thọ muỗi tăng hơn;
Số lượng lớn người ở vùng ít lưu hành sốt xuất huyết, chưa từng mắc sốt xuất huyết di chuyển đến nơi lưu hành sốt xuất huyết khiến cho địa bàn gia tăng đột ngột lượng người chưa miễn nhiễm với sốt xuất huyết, gia tăng nguy cơ mắc bệnh đầu tư chưa thích đáng cho việc phòng chống, cũng như việc triển khai các hoạt động truyền thông, phối hợp liên ngành, huy động sự tham gia của cộng đồng.
Điều rõ rằng là sau nhiều năm số ca mắc sốt xuất huyết giảm và đặc biệt năm 2014, số mắc giảm sâu, thì số người chưa có miễn dịch với SXH tăng lên, nên số mắc, cũng như nguy cơ dịch sẽ gia tăng.
Do đó bên cạnh việc dự báo sớm từ đầu năm của Bộ Y tế, các Viện chuyên ngành, cần có sự chỉ đạo sát sao của chính quyền các cấp và tham gia tích cực của người dân, cộng đồng thì chắc chắn sẽ hạn chế hoặc giảm sự gia tăng bệnh SXH.

Minh Thủy

Ngành y tế nước ta có giám sát được trường hợp mắc SXH nhiều nhất (mắc đi, mắc lại) là bao nhiêu lần không? Nếu mắc lại thì có gì khác so với lần mắc đầu?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Các trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết ở nước ta đều được chẩn đoán, điều trị phù hợp và giám sát báo cáo kịp thời.
Sốt xuất huyết do 4 chủng vi rút dengue gây ra. Khi nhiễm bất kỳ chủng vi rút dengue nào, con người sẽ miễn dịch suốt đời với chủng dengue đó, nhưng không được miễn dịch bảo vệ chéo với các chủng còn lại. Vì thế, một người có thể bị nhiễm bệnh sốt xuất huyết tối đa là 4 lần trong đời.
Nếu bị mắc bệnh từ lần thứ hai trở đi với chủng dengue khác, bệnh nhân có thể sẽ bị bệnh nặng hơn và dễ xuất hiện sốc sốt xuất huyết.

Phương Linh

Trong nước đang nghiên cứu muỗi “tiêm vắc xin” để phòng bệnh SXH, xin cho biết về nguồn gốc loại muỗi này? Muỗi tiêm vắc xin có gây “tác dụng phụ” nào với cộng đồng hay không?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
“Vắc xin” cho muỗi chính là một loại vi khuẩn mang tên Wolbachia, nhiễm tự nhiên trên muỗi và các loài côn trùng tiết túc. Khi nhiễm vi khuẩn này, muỗi vằn không thể nhiễm vi rút gây bệnh sốt xuất huyết nữa, từ đó, đường lây truyền bệnh sốt xuất huyết bị cắt đứt.
Trong nghiên cứu đang triển khai ở nước ta, loài muỗi vằn tự nhiên tại chỗ được cho nhiễm với vi khuẩn trong phòng thí nghiệm và thả trở lại thực địa.
Những con muỗi nhiễm vi khuẩn sẽ lây truyền vi khuẩn cho muỗi hoang dại, khiến cho toàn bộ muỗi tự nhiên trên địa bàn đó bị nhiễm vi khuẩn, và ức chế không lây truyền sốt xuất huyết. Do nghiên cứu đang thực hiện, còn quá sớm để khẳng định hiệu quả cũng như tác dụng phụ đối với cộng đồng.
 

Hồng Thắm

Xin cho biết, nguy cơ mắc SXH ở trẻ em và người lớn có khác nhau không? Trường hợp nào bị nặng hơn?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Sốt xuất huyết do 4 chủng vi rút dengue gây ra. Khi nhiễm bất kỳ chủng vi rút dengue nào, con người sẽ miễn nhiễm suốt đời với chủng dengue đó, nhưng lại không giúp bảo vệ khỏi các chủng còn lại. Do vậy, con người có thể mắc sốt xuất huyết 4 lần trong một đời người. Nếu lúc nhỏ, đã mắc đủ 4 chủng vi rút thì lớn lên sẽ không còn mắc sốt xuất huyết nữa và ngược lại. Vậy, ai cũng có thể có nguy cơ mắc sốt xuất huyết, bất kể lứa tuổi.
Theo số liệu thống kê trong vòng hơn 15 năm nay, ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu long, kể cả TP.HCM, sốt xuất huyết chủ yếu là trẻ em. Trong khi đó ở các tỉnh miền Đông Nam bộ, đặc biệt là những tỉnh phát triển công nghiệp, trong những năm gần đây, sốt xuất huyết chủ yếu lại là người lớn.
Diễn tiến bệnh sốt xuất huyết phức tạp, khó tiên lượng. Bệnh có thể chuyển nặng ở bất kỳ người nào, bất kỳ lứa tuổi. Một số trường hợp đặc biệt như tuổi nhỏ dưới 6 tháng khi vẫn còn kháng thể kháng dengue do mẹ truyền sang, hoặc nếu bị mắc bệnh từ lần thứ hai trở đi với chủng dengue khác, bệnh nhân có thể sẽ bị bệnh nặng hơn và dễ xuất hiện sốc sốt xuất huyết hơn. Do đó, không được chủ quan với bệnh sốt xuất huyết bằng cách đến ngay cơ sở điều trị ngay khi bị sốt để được chẩn đoán chính xác và chăm sóc đúng cách.

Quốc Trung

Vì sao chúng ta biết năm nay là chu kỳ dịch SXH nhưng vẫn không thể ngăn chặn được ca mắc ?

PGS TS Phan Trọng Lân

Viện trưởng Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh
Sốt xuất huyết là do sự tương tác giữa tác nhân gây bệnh (vi rút sốt xuất huyết), véc tơ truyền bệnh (muỗi vằn), khối cảm thụ (con người). Để không còn bệnh, loại trừ hoặc tiến tới thanh toán bệnh, phải cắt đứt hoàn toàn 1 trong 3 mắt xích trên.
Hiện nay, sốt xuất huyết chưa có vắc xin phòng bệnh, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu; việc giao lưu đi lại từ vùng này, sang vùng khác mỗi lúc một gia tăng làm nặng nề hơn việc lan tràn các chủng vi rút và muỗi giữa vùng này và vùng khác; đồng thời việc kiểm soát lăng quăng chưa được hiệu quả như mong muốn. Do đó, với dự báo sốt xuất huyết sẽ gia tăng và sự quyết liệt của ngành y tế, chính quyền các cấp ngay từ đầu năm, đã làm giảm tốc độ gia tăng của sốt xuất huyết.
Y tế đã có kế hoạch phòng chống sốt xuất huyết từ đầu năm, tích cực giám sát, phát hiện sớm ổ dịch, xử lý triệt để ổ dịch ngay từ quy mô nhỏ. Hoạt động của y tế đã đạt được hiệu quả nhất định, làm giảm được mức nghiêm trọng của dịch, ngừa được dịch lây lan diện rộng. Tuy nhiên, hiệu quả giảm được số mắc còn phụ thuộc rất nhiều vào chính quyền và từng hộ gia đình, cộng đồng.
Vai trò của Chính quyền bên cạnh những hoạt động chỉ đạo chống dịch khẩn cấp như huy động nguồn lực, cung cấp kinh phí, truyền thông trong các hội ngành, tăng cường những chính sách vĩ mô lâu dài như cung cấp nước sạch đầy đủ để giảm thiểu tỉ lệ tích trữ nước trong cộng đồng; tổ chức hệ thống thu gom rác thải để tránh tình trạng vật phế thải chứa nước đọng nước quanh nhà; tổ chức thực thi xử phạt hành chính theo Nghị định của Chính phủ…

Bình luận

User
Gửi bình luận
Hãy là người đầu tiên đưa ra ý kiến cho bài viết này!

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU