Những câu chuyện từ thế giới của người trầm cảm trong 'Đại dương đen'

0 Thanh Niên Online

Đánh giá tác giả

Những câu chuyện từ thế giới của người trầm cảm trong cuốn sách Đại dương đen (Đặng Hoàng Giang) có thể gây ra một cú sốc cho người đọc - những người bình thường: không thể ngờ thế giới ấy lại đen tối, đau đớn như vậy.

'Đại dương đen' cung cấp cho người bị trầm cảm và người thân của họ kiến thức đúng về bệnh, hiểu về các triệu chứng của nó, về nguồn cơn gây ra… để hợp tác và tham gia quá trình trị liệu  /// Ảnh: N.Nam
'Đại dương đen' cung cấp cho người bị trầm cảm và người thân của họ kiến thức đúng về bệnh, hiểu về các triệu chứng của nó, về nguồn cơn gây ra… để hợp tác và tham gia quá trình trị liệu
Ảnh: N.Nam

Hằng ngày chúng ta đi làm, đi chơi, lướt mạng xã hội “chém gió”, bực bội về nạn tắc đường, khó chịu vì nắng - mưa, và lắm khi than thở rằng cuộc sống sao nhàm chán. Nhưng ta cũng không hề biết rằng cái nhàm chán đó là nỗi khát khao của biết bao người. Từ Đại dương đen, hãy nghe Thùy Dương, một cô gái trẻ vừa học đại học vừa vật lộn với căn bệnh trầm cảm thổ lộ:

“Tuần trước, bác sĩ đã chính thức cho bệnh đau của mình một cái tên: fibromyalgia. Kiệt sức, đau toàn thân, cứng cơ, mất ngủ, sương mù fibro (đầu óc mụ mị, khó hồi tưởng và tập trung), đó là những gì Google nói với mình về bệnh này. Trong trường hợp này, quá trình xử lý các tín hiệu đau của hệ thần kinh trung tâm bị trục trặc. Người ta nói bệnh này có gốc rễ từ các sự kiện chấn thương tâm lý và từ gene, có trời mà biết được ở mình thì yếu tố nào là chính, nhưng biết thì cũng có để làm gì đâu? Mình chỉ muốn ngừng sự tra tấn này lại. Giật điện, cắt chân cắt tay, gì cũng được, nhưng cho mình một cuộc sống bình thường, có được không? Ăn thấy ngon, đọc sách thấy vào, tối ngủ được, sáng có thể ra khỏi nhà, thế thôi mà… Mình còn phải như thế này bao lâu nữa?”

Trầm cảm là gì?

Theo Hội Tâm thần học Mỹ: Trầm cảm là dạng rối loạn tâm thần biểu hiện đặc trưng bởi ít nhất 5 trong số các dấu hiệu cơ bản, gồm: 1) Khí sắc trầm; 2) Mất quan tâm, thích thú; 3) Có biểu hiện sụt cân khi không ăn kiêng hoặc tăng cân; 4) Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều; 5) Sự kích động tâm vận động hoặc chậm vận động; 6) Mệt mỏi hoặc mất năng lượng; 7) Cảm thấy không xứng đáng hoặc tội lỗi quá mức hoặc không thích hợp; 8) Giảm khả năng suy nghĩ, tập trung chú ý hoặc khả năng ra quyết định; 9) Suy nghĩ về cái chết hoặc có ý tưởng và kế hoạch tự sát.

Trầm cảm đến từ đâu? Từ gene, từ những trải nghiệm của tuổi thơ dữ dội, từ những mối quan hệ gia đình độc hại, từ môi trường xã hội lạnh lùng… hoặc tất cả những yếu tố trên cộng lại.

Trầm cảm tấn công ai? Trẻ con, người già, thanh thiếu niên, trung niên, đàn ông và phụ nữ.

Trầm cảm có sức phá hủy như thế nào? Đây là bảng so sánh mức độ khuyết tật của một số bệnh tâm thần và một số bệnh khác của Trường Đại học Eramus, Hà Lan:

- Trầm cảm nhẹ - tương đương với viêm khớp hông hay đầu gối

- Rối loạn lo âu nhẹ nhẹ tới vừa - tương đương với nứt đốt sống, HIV

- Trầm cảm vừa - tương đương với hen suyễn nặng, viêm gan B, bệnh điếc, đa xơ cứng (rối loạn não bộ và tủy sống)

- Rối loạn căng thẳng hậu sang chấn mức nặng - tương đương với liệt chi dưới, viêm phế quản kinh niên nặng, tổn thương thành phế nang phổi

- Trầm cảm nặng - tương đương với tổn thương não vĩnh viễn, ung thư vú đã di căn.

“Đâu là thời điểm tín hiệu đầu tiên xuất hiện ở anh? Thành nhớ lại cái buổi hội trường năm anh lớp Mười một. Đã mười mấy năm trôi qua, nhưng anh vẫn không thể nào quên. Hôm ấy, khi đang ở sân trường, xung quanh là cờ quạt, âm nhạc, đèn hoa, không khí ngày hội, bỗng nhiên bên trong cậu bé Thành có một cái hố sâu mở ra rộng ngoác. Mọi thứ mờ đi, thảm âm thanh lùi ra xa. Cậu đứng đó trơ trọi, không thể chạm được vào tụi học trò, vào cây cối, không gian xung quanh. Có một nỗi buồn thăm thẳm mà cậu không thể mô tả. Thành thấy mình rơi vào cái hố thăm thẳm đó, xa dần, xa dần sự sống mà không thể níu kéo được. Chính xác hơn, cậu để mình rơi và không muốn níu kéo gì cả”.

Trong hầu hết những câu chuyện được kể ở Đại dương đen, gia đình của người bị trầm cảm không chịu thừa nhận đó là một căn bệnh, họ cho rằng con cái mình thích gây chú ý. Cá biệt có trường hợp chính người bệnh không chịu thừa nhận mình có bệnh - như Xuân Thủy: “Không, mình không thể bị cái bệnh đó, nó không liên quan gì tới mình. Nó là cái thứ mà chỉ những người kém cỏi, thô thiển, thường xuyên khóc lóc vật vã, mới bị. Mình lịch lãm, sạch sẽ, đẹp đẽ, ăn nói gãy gọn, IQ, EQ sáng láng, mình không bị trầm cảm được".

Không dừng lại ở sự chia sẻ quý giá hiếm hoi đối với những người trầm cảm, cũng không chỉ là câu chuyện giáo dục tâm lý, mà hơn hết, Đại dương đen là tiếng nói vì nhân quyền, nhắc nhở chúng ta rằng: rất nhiều người, vì định kiến, vì sự thiếu hiểu biết của chính gia đình mình và xã hội, đã bị tước đi quyền được sống với nhân phẩm, được cống hiến, được yêu thương và hạnh phúc.

Những câu chuyện từ thế giới của người trầm cảm trong 'Đại dương đen' - ảnh 1

Đặng Hoàng Giang tốt nghiệp kỹ sư tin học tại Đại học Công nghệ Ilmenau, Đức, có bằng tiến sĩ kinh tế phát triển của Đại học Công nghệ Vienna, Áo; những cuốn sách và bài viết của anh có sức ảnh hưởng rộng rãi trong xã hội

Ảnh: N.Nam

Đó cũng là điều mà tiến sĩ Đặng Hoàng Giang theo đuổi nhiều năm nay qua các dự án sách của mình: Bức xúc không làm ta vô can (2015), Thiện, Ác và Smartphone (2017), Điểm đến của cuộc đời (2018), Tìm mình trong thế giới hậu tuổi thơ (2020).

Cùng với cuốn sách Đại dương đen, tác giả Đặng Hoàng Giang và chuyên gia tâm lý Nguyễn Hà Thành đồng khởi xướng đường dây nóng Ngày Mai (www.facebook.com/duongdaynongngaymai). Là một sáng kiến cộng đồng, phi lợi nhuận, được triển khai bởi một nhóm tình nguyện viên tâm huyết, bắt đầu hoạt động từ tháng 5.2021, Ngày Mai cung cấp sơ cứu tâm lý, trợ giúp những cá nhân đang trong khủng hoảng, đặc biệt là người trẻ trầm cảm và người thân của họ. Ngoài ra, đường dây nóng Ngày Mai cung cấp thông tin, kiến thức cơ bản nhằm nâng cao nhận thức xã hội về sức khỏe tinh thần.

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU