Mở toang cửa thị trường

0 Thanh Niên

Đánh giá tác giả

2016 là năm bắt đầu một giai đoạn mới của kinh tế VN khi thực thi hàng loạt các hiệp định thương mại tự do, gia nhập vào Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) và chuẩn bị cho Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Doanh nghiệp tư nhân cần phải nhìn nhận là động lực phát triển của nền kinh tế VN - Ảnh: D.Đ.Minh
Doanh nghiệp tư nhân cần phải nhìn nhận là động lực phát triển của nền kinh tế VN - Ảnh: D.Đ.Minh

2016 là năm bắt đầu một giai đoạn mới của kinh tế VN khi thực thi hàng loạt các hiệp định thương mại tự do, gia nhập vào Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) và chuẩn bị cho Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Doanh nghiệp tư nhân cần phải nhìn nhận là động lực phát triển của nền kinh tế VN - Ảnh: D.Đ.MinhDoanh nghiệp tư nhân cần phải nhìn nhận là động lực phát triển của nền kinh tế VN - Ảnh: D.Đ.Minh

Để bắt nhịp với sức ép cạnh tranh, theo các chuyên gia, nền kinh tế VN buộc phải đẩy mạnh cải cách.

Thị trường “không còn của riêng”

TS Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư, nhấn mạnh hội nhập từ năm 2016 trở đi khác xa với thời kỳ sau WTO. VN có cơ hội vươn ra thị trường thế giới sau khi tham gia WTO. Thế nhưng lần này khác, vì VN mở toang cánh cửa thị trường nội địa và doanh nghiệp (DN) nước ngoài sẽ đưa hàng tràn vào. Đó là khác biệt cơ bản nhất. “Bất kỳ sự chậm trễ nào cũng sẽ trả giá một cách nghiêm khắc”, ông Doanh nhấn mạnh.

Trước hết, AEC có hiệu lực, thị trường VN không còn của riêng DN trong nước nên các DN nội phải cạnh tranh với các DN ASEAN ngay trên sân nhà. Đó là thách thức hết sức quan trọng. Thứ hai, nhân sự chất lượng cao của VN có thể tìm kiếm công việc ở các nước trong khu vực và lao động VN ở một số lĩnh vực muốn kiếm việc làm trong nước cũng không hề đơn giản. “Tôi đã gặp các giám đốc DN VN và một số DN có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) họ đều phàn nàn chất lượng lao động VN kém. Họ không hài lòng và cho rằng, khi AEC có hiệu lực sẽ sẵn sàng nhận ngay lao động nước ngoài”, ông Doanh nói thêm.

Mở toang cửa thị trường - ảnh 2
VN có cơ hội vươn ra thị trường thế giới sau khi tham gia WTO. Thế nhưng lần này khác, vì VN mở toang cánh cửa ra thị trường nội địa và doanh nghiệp nước ngoài sẽ đưa hàng tràn vào. Đó là khác biệt cơ bản nhất. Bất kỳ sự chậm trễ nào cũng sẽ trả giá một cách nghiêm khắc
TS Lê Đăng Doanh
Trong khi đó, cạnh tranh bên ngoài thị trường của DN Việt vẫn còn nhiều điều để nói. “Thực tế, năm 2015 DN FDI chiếm tới 72% kim ngạch xuất khẩu của cả VN. Phần DN nội địa làm được trong xuất khẩu không nhiều. Đấy là những vấn đề lớn nhất của nền kinh tế VN hiện nay. DN Việt đứng được trên thị trường nội địa cũng là chuyện không hề đơn giản, huống gì khi đi ra biển lớn”, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan phân tích.

Từng giữ vị trí Phó chủ tịch Phòng Thương mại và công nghiệp VN (VCCI), bà Lan đánh giá 2016 là một năm có nhiều cơ hội nhưng cũng bao phủ các thách thức đối với kinh tế VN. “TPP còn hai năm để chuẩn bị nhưng cạnh tranh AEC là đã bắt đầu và sức ép rất mạnh. Hàng hóa từ Trung Quốc tràn sang cũng khủng khiếp. Lại thêm luồng hàng từ Nhật Bản, Hàn Quốc... Tôi lo cho DN Việt quy mô nhỏ và vừa, hoặc nông dân khi phải cạnh tranh trực tiếp với hàng nông sản ASEAN vốn cùng chủng loại. Nông nghiệp thì cạnh tranh với hàng hóa từ Úc, New Zealand đã có hiệp định thương mại với VN, chưa kể TPP. Hàng hóa các nước ASEAN, Trung Quốc tấn công vào VN đã nhiều, bây giờ còn được miễn, giảm thuế mạnh. Trong đó, hàng hóa Thái Lan có tác động mạnh nhất tới sản xuất VN khi họ đã chuẩn bị hệ thống phân phối ở VN và đang chiếm lĩnh dần thị trường”, bà Lan lo ngại.

Cũng theo vị chuyên gia này, hàng hóa của Thái có nhiều mặt hàng tương tự như VN nhưng chất lượng cao hơn, giá cạnh tranh hơn, độ tin cậy cũng cao. Bà cho rằng các nước trong khu vực đang “đánh” vào VN “đủ các mặt trận”. Ở phân khúc hàng cao cấp, DN Việt phải cạnh tranh với hàng Nhật, Hàn Quốc, Mỹ. Và chắc chắn sẽ đối mặt với khó khăn toàn diện ngay ở thị trường nội địa.

Đầu tư mạnh cho khu vực tư nhân, nông dân

Ông Lê Đăng Doanh cho rằng, để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập, cải cách thể chế kinh tế là điều tiên quyết. “Trong đó cần định vị lại mối quan hệ nhà nước - thị trường - DN. Cụ thể nhà nước là nơi kiến tạo sự phát triển, chứ không tự tham gia vào kinh doanh. Phải nỗ lực nhiều hơn trong quá trình tạo ra môi trường kinh doanh, cải thiện chất lượng lao động, kết cấu hạ tầng và điều kiện kinh tế vĩ mô. Đối với DN, cần có chiến lược kinh doanh dài hạn, đầu tư vào khoa học công nghệ, thay vì thói quen cạnh tranh dựa vào quan hệ để khai thác đất đai, rừng, khai mỏ. Tất cả cần phải thay đổi”, ông Doanh nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, bà Phạm Chi Lan nhận xét cải cách thể chế kinh tế quan trọng nhất vẫn là cải thiện môi trường kinh doanh, minh bạch và sòng phẳng giữa các DN với nhau. Đến bây giờ, cải cách DNNN còn chậm, cơ bản vẫn hoạt động với nhiều ưu đãi. Các nhà đầu tư nước ngoài được ưu đãi quá nhiều so với DN tư nhân trong nước. Vậy nên, DNNN cộng với DN FDI lấy hết nguồn lực đất nước, khiến DN tư nhân khó tiếp cận nguồn lực hơn. “Trung tâm của câu chuyện cải cách thể chế kinh tế là ở chỗ này, phải tạo môi trường kinh doanh bình đẳng thật sự. Về dài hạn, khu vực tư nhân cần được xem xét là động lực phát triển của nền kinh tế. Nếu đất nước phát triển mà cứ dựa vào đầu tư nước ngoài là không được”, bà Lan nói.

Theo bà Lan, rất may, nền kinh tế VN vẫn còn nhiều gương mặt DN tư nhân nổi bật khi đặt vào sức ép cạnh tranh đã phát triển vượt trội, như Vingroup, Masan, Vinamilk… “Họ có chuẩn bị khá tốt trong thời gian vừa qua và cạnh tranh được với nước ngoài. Tôi tin ở họ. Ngoài ra, xu hướng tham gia nhiều trong nông nghiệp của DN Việt cũng là tín hiệu tốt của nền kinh tế VN. Sau AEC và các FTA khác, VN phải chú trọng tới nội lực; phải thấy trong điều kiện mở cửa hội nhập, chúng ta nắm được cơ hội đến đâu, vượt thách thức đến đâu là ở nội lực, chứ không phải FDI. Nội lực này chính là DN tư nhân, trong đó có nông dân. Muốn làm được phải điều chỉnh chính sách rất mạnh, từ chỗ ưu tiên cho FDI, DNNN phải chuyển sang tập trung cho DN tư nhân, cho nông dân”, bà Lan phân tích thêm.

Theo TS Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, hội nhập sẽ thúc đẩy cải cách trong nước. Tất cả các bộ ngành địa phương phải xúm lại rà soát các luật lệ, điều chỉnh chính sách theo cam kết hội nhập, hỗ trợ DN để cải thiện năng lực cạnh tranh, xây dựng hàng rào kỹ thuật và khả năng tự vệ.

Mở toang cửa thị trường - ảnh 4

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU