‘Số phận’ của tích hợp: Làm dần dần để giáo viên ‘gánh’ được!

3 Thanh Niên
Ông Nguyễn Vinh Hiển, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT, đưa ra một số hình dung về việc dạy tích hợp mà VN sẽ thực hiện khi đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.
Dạy tích hợp theo chuyên đề, giáo viên của từng phân môn cần ngồi với nhau để bàn bạc cách dạy hiệu quả - Ảnh: Đào Ngọc Thạch Dạy tích hợp theo chuyên đề, giáo viên của từng phân môn cần ngồi với nhau để bàn bạc cách dạy hiệu quả - Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Dạy tích hợp theo chuyên đề, giáo viên của từng phân môn cần ngồi với nhau để bàn bạc cách dạy hiệu quả - Ảnh: Đào Ngọc Thạch
‘Số phận’ của tích hợp: Làm dần dần để giáo viên ‘gánh’ được! - ảnh 1
       Ông Nguyễn Vinh Hiển
Ông Hiển cho biết: “Tích hợp theo cách hiểu thông thường là phải lồng ghép rất nhuần nhuyễn nội dung, kiến thức các môn học với nhau để đạt mục tiêu, hiệu quả của môn học. Nhưng chúng ta sẽ không làm được ngay như vậy vì đây là cách làm mới mẻ với cả người biên soạn chương trình, sách giáo khoa (SGK) lẫn người dạy. Chúng tôi xác định sẽ làm dần, không cầu toàn nhưng phải tạo động lực để thay đổi nên mục tiêu những năm đầu tích hợp ở mức độ vừa phải để giáo viên có thể “gánh” được; người viết chương trình - SGK có thể “gánh” được. Nhưng có thể khẳng định, tích hợp mà chúng ta sẽ làm không phải chỉ xếp các môn đứng cạnh nhau mà còn nhìn nhận, đối chiếu nhau khi dạy học để tránh kiến thức trùng lặp, quá tải đồng thời soi chiếu cho nhau để học sinh hiểu rõ bản chất của vấn đề hơn, có cái nhìn đa chiều hơn…
Điều mà chương trình mới sẽ đi một bước xa hơn trước nay chưa có, đó là các chủ đề tích hợp. Các chủ đề này dùng kiến thức liên phân môn”.
Mỗi môn có những phân môn khác nhau
* Các môn học theo hướng tích hợp sẽ thể hiện trong SGK ra sao, thưa ông?
- Dự kiến, mỗi môn học tích hợp sẽ có những phân môn khác nhau nằm trong cùng một cuốn SGK chứ không phải tích hợp toàn bộ kiến thức. Ngoài các phân môn còn có các chủ đề tích hợp nằm trong cuốn SGK đó. Sách tích hợp này dùng cho cả giáo viên và học sinh, thậm chí 3 giáo viên của 3 môn cũng chỉ cần một cuốn SGK.
* Khi dạy học tích hợp thì thời lượng dạy học từng môn sẽ thế nào?
- Cũng chưa thể đưa ra một con số cụ thể nhưng có thể hình dung: môn khoa học tự nhiên thì chủ đề tích hợp bằng tiết của 3 môn cộng lại, môn lịch sử - địa lý thì bằng tiết của 2 môn cộng lại. Sau này chương trình bộ môn sẽ quy định rõ chuyện đó.
* Hiện nay nhiều giáo viên vẫn cho biết chưa hình dung tích hợp sẽ như thế nào. Không ít ý kiến cho rằng, tích hợp sẽ dư thừa ra một lượng giáo viên không thể dạy cùng một lúc nhiều môn?
- Giáo viên môn nào vẫn sẽ dạy phân môn đó, giáo viên sử vẫn dạy phân môn lịch sử, sinh vẫn dạy phân môn sinh học… nên sẽ không có chuyện thừa ra một số lượng giáo viên vì dạy tích hợp. Còn các chủ đề tích hợp thì quản lý của các trường sẽ quyết định, chủ đề thiên về phân môn nào thì giáo viên của phân môn đó sẽ dạy. Trước đó, giáo viên của từng phân môn có thể ngồi với nhau để bàn bạc cách dạy sao cho hiệu quả nhất. Trong quá trình dạy học, nếu tất cả giáo viên cùng tham gia để giải quyết các tình huống sư phạm mà học sinh đặt ra thì sẽ càng hiệu quả hơn.
Đợt vừa rồi Bộ có tổ chức cuộc thi về dạy học theo chủ đề tích hợp, thử nghiệm cho giáo viên thực hiện ở một số địa phương thì thấy không những họ biết làm theo hướng dẫn mà không ít giáo viên trước đó còn chủ động xây dựng chủ đề tích hợp để dạy học sinh.
Viết sẵn chủ đề cho giáo viên dạy
* Vậy khi thực hiện đại trà với đội ngũ giáo viên còn chưa đồng đều, liệu Bộ có yêu cầu như đang thử nghiệm hiện nay - để cho giáo viên tự biên soạn các chủ đề tích hợp?
- Sắp tới, khi thực hiện chương trình mới thì chúng tôi sẽ viết sẵn các chủ đề để giáo viên dạy. Còn hiện nay thì giáo viên phải tự viết các chủ đề theo họ thấy cần thiết. Còn về mặt phương pháp, những mô hình dạy học như “Bàn tay nặn bột”, dạy học theo mô hình trường học mới ở THCS… chính là những phương pháp dạy học tích hợp rất nhuần nhuyễn, đòi hỏi cả người dạy và người học phải vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết vấn đề.
* Các trường sư phạm hiện nay thay đổi ra sao để đáp ứng việc dạy học tích hợp. Nhiều ý kiến lo ngại rằng hiện các trường này vẫn đang đào tạo riêng biệt từng bộ môn và dường như chưa chuyển biến để dạy học tích hợp?
- Trường sư phạm chắc chắn phải thay đổi, giờ họ đang xây dựng chương trình đào tạo mới rồi. Tuy nhiên, cũng đừng quá lo lắng khi họ tuyển giáo viên ngành hóa, lý, sinh… riêng biệt mà họ không đào tạo giáo viên dạy tích hợp. Có thể vẫn tuyển hóa riêng, lý riêng nhưng có liên kết giữa các môn trong quá trình đào tạo. Các trường sư phạm đã căn cứ vào yêu cầu giáo viên của chương trình mới để xây dựng chuẩn đầu ra của sinh viên sư phạm. Tất cả các trường sư phạm phải vào cuộc nhưng những trường được chọn là trường trọng điểm để đi trước một bước. Bộ không có chương trình khung mà các trường ngồi với nhau để xây dựng chương trình đào tạo sư phạm, trong đó có ít nhất 70% kiến thức là yêu cầu chung, 30% là đặc thù đào tạo của từng trường.
Các trường sư phạm cũng chính là đội ngũ tham gia viết chương trình phổ thông tổng thể và sẽ là người tham gia viết chương trình giáo dục phổ thông của từng môn học nên sẽ không lo việc các trường không đáp ứng yêu cầu mới.
Không thể chờ thế hệ giáo viên mới
Với cách làm của chúng ta, tích hợp ở đây chỉ là một số chủ đề, còn trong SGK vẫn có những phần riêng biệt. Hãy hình dung một cuốn SGK trong tương lai sẽ là một số chủ đề, ở đó sẽ giải thích hiện tượng dưới góc độ của các khoa học khác nhau. Hiện nay các trường đào tạo giáo viên đang khởi động dạy chương trình tích hợp. Có thể nói, việc này đang được triển khai khá ráo riết. Tuy nhiên, chúng ta cũng không thể cầu toàn theo kiểu chờ đợi một thế hệ giáo viên mới ra rồi mới làm, điều đó là không thể được.
PGS-TS Đinh Thị Kim Thoa (Trường ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội)
Thời lượng học ít quá
Sau khi tích hợp, môn lý, hóa, sinh sẽ thành môn học tự nhiên. Nếu thời lượng học tập vẫn như hiện nay thì số giờ cho ngần ấy môn gộp lại chỉ có 3 tiết/tuần. Nghĩa là phần sinh học các em chỉ được học mỗi tuần 45 phút. Ở THCS mà mỗi môn khoa học có từng ấy tiết thì liệu sẽ có dung lượng kiến thức được bao nhiêu.
GS Nguyễn Lân Dũng (Chủ tịch Hội Các ngành sinh học VN)
Cần tích hợp với hoạt động trải nghiệm
Ngoài tích hợp phát triển năng lực theo lĩnh vực môn học ở trong giờ học, cần tích hợp giờ học với các hoạt động trải nghiệm sáng tạo thành một chuỗi xuyên suốt, thống nhất. Phần này Bộ GD-ĐT trình bày còn mờ nhạt, làm cho người đọc có cảm giác hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một lĩnh vực riêng biệt, khác với môn học. Nên định hướng cho dạy học cả ngày hoặc 2 buổi/ngày mới đảm bảo thực hiện được các môn học và các hoạt động trải nghiệm.
Tiến sĩ Trần Thị Bích Liễu (Trường ĐH Giáo dục, ĐH Quốc gia Hà Nội)

Bình luận

User
Gửi bình luận
dv

dv

Theo tôi, với đồng lượng 3 triệu 1 tháng. Không thể sống nổi với đồng lương này thì dù bộ có tích hợp gì đi nữa thì giáo viên cũng sẽ làm với kiểu đối phó là chính. Thay đổi đủ thứ nhưng cái quyết định thành bại thay đổi là chất lượng giáo viên và nhiệt tâm của giáo viên thì chưa có thấy có gì thay đổi.
Nguyễn Văn Lâm

Nguyễn Văn Lâm

Tích hợp mà phân môn của ai nấy dạy, có nghĩa là 3 môn thành một môn vậy tích hợp để làm gì? Sao không giữ các môn như trước đây, ở từng môn giảm bớt kiến thức hàn lâm ít liên quan đến thực tiễn, tăng cường kiến thức thực tế vào từng môn học. Trong từng môn có thể tích hợp nếu nội dung cho phép, miễn là nội dung đừng lập lại là được
hà phong vũ

hà phong vũ

Nhất nghệ tinh cái gì phải ra cái gì toàn vẽ đường cho hươu chạy.

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU