Nghề dạy học là một nghề khiêm tốn

Thanh Niên

Đánh giá tác giả

Khi đứng nói trước một đám đông và được đám đông ấy lắng nghe, ta dễ có ảo tưởng mình là người có quyền lực, đặc biệt khi đám đông đó là những người nhỏ tuổi hoặc yếu thế hơn ta.
Người dạy học suốt đời chịu sự sát hạch của học trò, của xã hội 
 /// Ảnh: Đào Ngọc Thạch Người dạy học suốt đời chịu sự sát hạch của học trò, của xã hội - Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Người dạy học suốt đời chịu sự sát hạch của học trò, của xã hội
Ảnh: Đào Ngọc Thạch
Ta cứ nói thao thao bất tuyệt mà không biết người nghe nghĩ gì, họ tiếp nhận ra sao, họ chăm chú thật hay chỉ là làm ra vẻ chăm chú mà đầu óc thì lang thang vẩn vơ đâu đó. Họ tán thành ta hay chửi thầm trong bụng, ta cũng đâu hay.
Nghề dạy học là một trong những nghề dễ gây cho ta ảo tưởng đó. “Đối tác” của ta là một lớp học mấy mươi người, mặt đối mặt hằng giờ, hằng ngày, hằng tháng. Nói theo Jean-Paul Sartre, ta là “kẻ bị nhìn” trước mấy chục cặp mắt đối diện, một câu nói nhịu, một cử chỉ lệch chuẩn, một thái độ kẻ cả, bề trên không dễ thoát khỏi sự “kiểm soát” của đối tác.
Người tu sĩ thuyết pháp hay giảng đạo, phía trên họ có uy tín của Đức Phật hay Đức Chúa, họ là người truyền đạt hay nói thay những tín niệm tôn giáo và đạo lý. Người cán bộ tuyên huấn có chỗ dựa phía sau là sức mạnh của nghị quyết, họ chỉ diễn giải hay minh họa những nội dung có sẵn cho thật dễ hiểu. Trong khi đó, người dạy học chỉ có vật bảo chứng là kiến thức, là chân lý khoa học, là sự thật lịch sử.
Giáo viên giảng cho học sinh một định lý toán học, một định luật vật lý, một phản ứng hóa học, đó không phải là những điều tự người ấy nghĩ ra mà nhờ học hỏi từ những nhà giáo đi trước hay thu thập trong sách vở, tư liệu. Người giáo sư giảng cho sinh viên lịch sử triết học hay văn học, đó không phải là sáng tạo của người ấy mà là sự tích lũy từ kho tàng văn hóa của dân tộc và nhân loại.
Vậy nên người dạy học luôn luôn có tình cảm biết ơn: biết ơn thầy cô, biết ơn đồng nghiệp, biết ơn học giới đã xây đắp kho tàng khoa học, tri thức và văn hóa mà ngày nay mình thừa hưởng và truyền đạt lại cho thế hệ đến sau. Không có những người đi trước đó thì một người thầy giáo tài năng nhất cũng không thể làm nghề được. Đến lượt mình, người dạy học sẽ góp phần nhỏ bé vào thành tựu nghiên cứu chung và kinh nghiệm giảng dạy của đồng nghiệp cho các thế hệ sau kế thừa.
Người dạy học sẽ phản bội thiên chức của mình nếu truyền đạt những điều không trung thực, những điều mình nói mà chính mình không tin. Ngay cả với những chân lý hiển nhiên, người dạy học cũng không làm tròn sứ mệnh của mình nếu tìm cách áp đặt cho học sinh mà không chứng minh, thuyết phục; nhất là ở trường đại học, khi sinh viên đã đến tuổi trưởng thành, có năng lực tiếp nhận và đánh giá những kiến thức mà nhà trường truyền bá.
Nói giáo dục hiện đại lấy người học làm trung tâm không có nghĩa là xem nhẹ vai trò người dạy học. Người dạy học luôn luôn là người tổ chức lớp học, người định hướng mục tiêu bài học, môn học; nhưng không làm thay cho học sinh. Con đường đi đến mục tiêu đó phụ thuộc vào đặc điểm, tâm lý, tính cách, vào “chân trời chờ đợi” của học sinh. Học sinh không phải là đối tượng tiếp nhận bài học một cách thụ động mà là chủ thể tiếp nhận một cách chủ động. Người dạy cần tạo cho họ khả năng chọn lựa, óc phê phán và tinh thần phản biện.
Trong thế giới ngày nay, người đi học có thể tiếp cận biết bao nguồn thông tin trên sách báo, trên internet. Họ đủ sức kiểm chứng những kiến thức, luận điểm, tư tưởng mà người dạy truyền trao. Họ biết so sánh lý thuyết với thực tế và nếu phát hiện ra sự mâu thuẫn hay giả dối, họ sẽ thất vọng, thậm chí rơi vào khủng hoảng. Vì vậy, người dạy học đừng nghĩ rằng “uy tín” của mình sẽ bảo chứng cho bài giảng.
Có lẽ điều mà người đi học không tìm thấy đối chứng ở đâu khác ngoài trên bục giảng, chính là sự tận tụy, liêm khiết, công bằng của người dạy học. Một lời khen hay lời chê bất công, một điểm số thiên vị có thể làm mất niềm tin của học trò về lẽ phải. Khi sự công bằng chưa được thiết lập trong nhà trường thì khó có thể thiết lập ở ngoài xã hội.
Dạy học đâu chỉ là khoa học, là trao truyền kiến thức, mà còn là một nghệ thuật. Người dạy học luôn tra vấn trước lương tâm nghề nghiệp của mình, đâu là điều đúng, điều phải cần làm, cần nói cho học trò.
Vì vậy, nghề giáo là một nghề luôn đòi hỏi sự khiêm tốn. Người dạy học cũng là người đi học suốt đời. Và người dạy học cũng suốt đời chịu sự sát hạch của học trò, của xã hội, cho mãi đến ngày về hưu và có thể cả sau khi về hưu. 

Bình luận 15

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
Quân

Quân

Bài viết hay quá, đúng là giảng kinh cho Phật!
vô tư

vô tư

Tôi phải suy nghĩ 1 chút mới hiểu và bật cười. Chỉ là "múa rìu qua mắt thợ" nhưng bạn có ý tưởng thật mới lạ. Bạn nói đúng, 1 người ngoài ngành giáo mà dạy dỗ GV phải làm thế này thế kia thì chỉ là làm trò cười, như "Người tu sĩ thuyết pháp hay giảng đạo, phía trên họ có uy tín của Đức Phật hay Đức Chúa, họ là người truyền đạt hay nói thay những tín niệm tôn giáo và đạo lý." , đằng này lại đi giảng kinh cho Phật thì... bó tay. Kg khác nào dạy cho BS cách chữa bệnh, dạy cho Yan Can Cook cách chiên trứng, hihihi.
Thương

Thương

Xin gởi cho tác giả bài báo câu này: kg biết thì vui lòng kiếm cây cột mà dựa, đừng múa rìu qua mắt thợ. Chưa từng học qua phương pháp giảng dạy thì đừng dạy GV cách dạy học trò, nghe buồn cười lắm. Còn nếu là GV (tôi nghĩ là kg) thì chắc chắn bạn đã chọn lầm nghề khi nói những điều GV kg hề nghĩ, nghĩa là chụp mũ GV suy nghĩ của mình và tỏ rõ thái độ khó chịu qua cách dùng từ ngữ trịch thượng, thiếu tôn trọng đồng nghiệp.
người qua đường

người qua đường

Thưa tác giả bài báo, xã hội đã tặng cho GV câu:"Chuột chạy cùng sào mới vào sư phạm”, kg biết GV thấy mình có "quyền lực" thế nào và khi nhận đồng lương kg đủ sống, GV phải "khiêm tốn" như thế nào? Khi 1 em HS lớp 2 biết nói với cô giáo: "Em đánh bạn mà cô mắng em, em sẽ nói mẹ em quay phim kiện có là cô bị đuổi việc" thì cái "quyền lực" nằm ở đâu vậy bạn? @ lão gàn dở: chuyện này kg liên quan gì đến bài giảng nhé, xin lão gàn dở cho biết ý kiến là GV có ảo tưởng là mình có "quyền lực" như tác giả bài báo gán cho GV kg? Hay 1 minh họa khác, GV có ảo tưởng là mình có "quyền lực" kg, khi đọc báo thấy cô giáo nhắc nhở 1 HS làm sai (giờ này học môn khác) thì 1 HS nam khác nhảy ra bóp cổ cô giáo?
Phùng Khắc Trọng

Phùng Khắc Trọng

Nếu 1 người xưng là GV (tôi thấy nghi ngờ) mà khi người khác nói về nghề nghiệp mình 1 cách trịch thượng, lên giọng dạy dỗ và gán cho nghề của mình những suy nghĩ tiêu cực nhưng lại im lặng, thậm chí lên tiếng chê bai đồng nghiệp nặng nề, tôi nghĩ hoặc người đó hoặc là mạo danh, hoặc kg xứng đáng với nghề giáo, vì ai cũng phải bảo vệ nghề nghiệp và đồng nghiệp của mình, dĩ nhiên khi họ nói đúng. Giống như có người xưng mình là GV rồi lại nói kg có nghề nào cao quý, nghề giáo cũng là nghề lãnh lương, ai nghĩ khác thì phải xem lại mình. Khi người ta nhắc lại câu:"Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong những nghề cao quý, nghề sáng tạo nhất trong những nghề sáng tạo vì nó đã sáng tạo ra những con người sáng tạo” ( là GV phải biết ai nói chứ) thì kg cãi được nên im lặng. Nếu bản thân là GV mà lại ủng hộ những suy nghĩ tiêu cực người ta chụp mũ cho GV thì kg xứng đáng với nghề giáo rồi.
cười khẩy

cười khẩy

"Khi đứng nói trước một đám đông và được đám đông ấy lắng nghe, ta dễ có ảo tưởng mình là người có quyền lực, đặc biệt khi đám đông đó là những người nhỏ tuổi hoặc yếu thế hơn ta.", Vâng, cái "quyền lực" ấy được chứng minh khi người dạy học gân cổ giảng bài mà HS kg thèm nghe giảng, ngồi quẹt ĐTĐĐ hay nói chuyện với bạn mà người dạy học kg thể làm gì khác hơn là nhắc nhở, mà phải nói nhẹ nhàng kg thì sẽ bị lên án là bạo hành bằng lời nói. Kg biết ai mới là ngưởi có ảo tưởng đó, GV hay người ngoài ngành tự cho mình là có quyền phán xét, đưa ra suy nghĩ của GV theo chủ quan của mình và "dạy dỗ" cho GV cách dạy học?
cười

cười

Dạ thưa lão gàn dở , với sĩ số lớp phổ thông 40, 50 HS , chỉ cần 1,2 đứa như tôi vừa kể thì GV cũng đủ điên lên rồi. Tôi đang nói đến cái QUYỀN LỰC ẢO mà người ngoài ngành chụp lên đầu GV đấy ạ. Còn người trong ngành, dạ, cho TS, GS xuống dạy 1 hội trường 70 hay 100 (tôi từng dạy 1 hội trường 120 SV nhìn xuống thấy toàn là đầu, đứa nào kg muốn nghe thì thôi, làm gì mặc chúng nó) mất căn bản thì TS, GS cũng thua thôi, thu hút quái gì. Mỗi môn có yêu cầu của riêng nó, xin đừng tự khoe mình. Xin nhắc lại, tôi chỉ yêu cầu người viết đừng có chụp mũ GV là nghĩ mình có quyền lực ảo, còn tôi có cách của tôi để quản lý lớp, tôi kg khoe mình, Người trong ngành giáo dục cay đắng nhiều rồi, khi người ta chụp mũ kg bênh vực nhau thì thôi, xin đừng khoe khoang mình và chê bai người khác.
chán

chán

Người ta nói về chuyện "quyền lực" chứ kg nói chuyện GV dạy hay dạy dở, lão đứng có nói chuyện khác. Từng là giảng viên mà bị người ta chụp mũ những suy nghĩ GV kg nghĩ mà lão im lặng thì phục lão quá. Hay lão cũng CÓ SUY NGHĨ GIỐNG người viết bài, thích gán cho người khác suy nghĩ chủ quan của mình?
quý

quý

Lão gàn dở à, HS hay SV cũng vậy, có những môn các em kg thích thì lão có làm cách nào chúng cũng kg học. Đừng khoe klhoang mình giỏi, giả sử lão dạy môn Chính trị, Triết hay Toán thì tôi dám chắc trong lớp sẽ có đứa kg thèm nghe giảng , trong đó có tôi, vì tôi rất ghét những môn đó. Nhưng là người chấp hành nội quy thì tôi kg làm việc riêng, nghĩa là tôn trọng thầy cô, còn KT thì tôi sẽ đọc sách vè cố lấy điểm TB. Lão tự khoe mình là người trí thức thì hãy suy nghĩ người ta đang nói về vấn đề gì để nói cho đúng, chứ đứng vênh mặt lên chê người ngày người khác nhé. Đừng để người trong ngành phải bật cười rằng tưởng hay lắm, người ta nói gà lại chạy ra nói vịt rồi chê người ta không có khả năng đối thoại.
Lão gàn dở

Lão gàn dở

Tôi đã từng là giảng viên, nên không định khen, chê bạn. Nhưng mình không biết cách làm cho bài giảng mình hay lên, để thu hút học trò nghe mình, thì tôi cho rằng mình quá tệ
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU