Có nên tiếp tục ăn tết ta?: ‘Tết nên giữ nhưng phải chấp nhận sự đa dạng’

Thanh Niên Online

Đánh giá tác giả

'Không thể khư khư giữ ý nghĩ tết là phải về quê sum vầy, nấu bánh chưng, dựng cây nêu mới là tết, chúng ta vẫn có thể đi du lịch, nghỉ ngơi, hay ở lại thành phố trong những ngày này”, GS Trần Ngọc Thêm chia sẻ.
GS-TSKH Trần Ngọc Thêm cho rằng Tết Nguyên đán vẫn còn nguyên giá trị với người Việt /// Nhân vật cung cấp GS-TSKH Trần Ngọc Thêm cho rằng Tết Nguyên đán vẫn còn nguyên giá trị với người Việt - Nhân vật cung cấp
GS-TSKH Trần Ngọc Thêm cho rằng Tết Nguyên đán vẫn còn nguyên giá trị với người Việt
Nhân vật cung cấp
Trước tranh luận có nên giữ lại Tết Nguyên đán hay chỉ ăn Tết dương lịch như nhiều nước, GS-TSKH Trần Ngọc Thêm, nguyên Giám đốc Trung tâm Văn hóa học lý luận và ứng dụng (Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM) đã có những chia sẻ về vấn đề này.

Tết Nguyên đán vẫn có giá trị riêng

Thưa giáo sư, hiện nay một số người cho rằng chúng ta nên gộp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán làm một vì... có quá nhiều tết, ý kiến của ông như thế nào?
- Đúng là Việt Nam đang có hai cái tết song hành, nhưng mà thực chất người Việt quan tâm và trông chờ nhiều hơn vào tết truyền thống hàng năm. Đây là lễ hội lớn nhất trong năm, người lao động sẽ có một kỳ nghỉ lễ dài để nghỉ ngơi, sum họp gia đình.  Tết tây chỉ gọi là "cho có" vì hằng năm người Việt được nghỉ một ngày và nhiều người coi đây chỉ là một ngày nghỉ chứ không coi đây là tết. Do vậy không nên cào bằng để nói rằng ta có tới hai cái tết (như nhau).
Hơn nữa, việc có nên bỏ Tết Nguyên đán hay không không phụ thuộc vào những lý do hay ý kiến của một số cá nhân mà nó phụ thuộc vào tình cảm của con người. Tết Nguyên đán là nét văn hóa đã ăn sâu vào tâm trí người Việt từ người già đến trẻ con nên không dễ thay đổi hay bỏ đi được.
Có nên tiếp tục ăn tết ta?: ‘Tết nên giữ nhưng phải chấp nhận sự đa dạng’ - ảnh 1

Xin chữ ngày xuân trên phố ông đồ ở Nhà văn hóa Thanh niên, TP.HCM

Ảnh: Ngọc Dương

Tết Nguyên đán hằng năm, trong khi người lao động Việt Nam nghỉ lễ khá dài ngày thì các nước vẫn trong vòng quay phát triển. Liệu điều này có khiến nền kinh tế của Việt Nam tụt lại phía sau không, thưa giáo sư?
- Theo tôi, mọi việc đều có hai mặt và việc nền kinh tế tụt hậu hay chậm phát triển có rất nhiều lý do, nghỉ tết dài hay ngắn không phải và không thể là lý do quyết định đến sự phát triển của một nền kinh tế.
Trên thực tế, tuy Tết có thể khiến một số ngành sản xuất, một số lĩnh vực hoạt động bị ảnh hưởng nhưng bù lại đây cũng là dịp thu về nhiều nguồn lợi lớn trong lĩnh vực tiêu dùng, du lịch, làm gia tăng nguồn thu ngoại tệ… Những nhà quản lý năng động vẫn có nhiều cách để bù lại thời gian đã mất (cho nghỉ luân phiên, tăng lương cho người làm trong thời gian tết...).
Tết là giá trị văn hóa dân tộc, là của chung mọi người, không phải của riêng ai. Việc giữ hay bỏ phải dựa vào ý muốn của đại đa số dân chúng. Nếu muốn tính toán thiệt hơn để đi đến quyết định có nên bỏ tết ta hay không thì cần phải có một cuộc điều tra dư luận rộng rãi, rõ ràng. Những cuộc tranh luận cảm tính hiện nay chưa thể làm cơ sở để đi đến thống nhất được.

Nên đa dạng hoá hình thức đón tết

Vậy, chúng ta phải làm gì để giữ lại được những nét văn hóa đặc sắc của tết cổ truyền người Việt?
- Những nét văn hóa đặc sắc của tết cổ truyền người Việt nằm sâu ở tầng giá trị, mà giá trị của tết truyền thống không phải ở hình thức. Việc có còn dựng cây nêu, đốt pháo, nấu bánh chưng hay không không phải là yếu tố quyết định giá trị của nó.
Ngày xưa, khi đời sống vật chất còn thiếu thốn thì người Việt ăn tết là chính, nhà nào cũng cố gắng nấu nồi bánh chưng thật to, trước là để thờ cúng ông bà tổ tiên, sau đó là đãi khách. Còn ngày nay khi cuộc sống đã no đủ hơn, dịch vụ tiện lợi, bánh chưng được bán quanh năm thì nhiều người không còn háo hức như xưa. Nhiều người đợi đến gần tết mới mua vài cặp bánh chưng đặt lên bàn thờ, vừa tiện vừa đỡ lãng phí.
Tương tự, việc sum họp gia đình cũng vậy. Ngày xưa, ở nông thôn, thường con cháu lấy chồng lấy vợ gần nhau, các gia đình ít có người đi làm ăn xa nên việc sum họp gia đình khá dễ dàng, đông đủ, việc đi lại tàu xe cũng không vất vả gì nhiều.
Nhưng ngày nay khác rồi, khi đất nước hội nhập, mở cửa nên lớp trẻ ở quê đi học, người lớn đi làm ăn xa rất nhiều. Giao thông đi lại và liên lạc điện thoại, video-chat quá dễ dàng, không nhất thiết nhà nào cũng phải chờ đến tết.
Việc đón tết xa quê, ở đô thị, hay đi du lịch... đều có giá trị riêng. Do vậy, chúng ta không nên cứng nhắc với suy nghĩ “Tết là phải về quê sum họp” mà thay vào đó ta nên chấp nhận việc đa dạng hóa các hình thức ăn tết và chơi tết. 
Nhưng chúng ta phải làm gì với một số phong tục đang dần bị mai một thưa ông?
- Văn hóa, cũng như mọi thứ khác, luôn luôn biến đổi để thích ứng với sự thay đổi của hoàn cảnh. Trong đó phần vật chất, hình thức sẽ thay đổi nhanh hơn; phần tinh thần, nội dung sẽ bảo tồn được lâu hơn. Con người Việt Nam và tết Việt Nam cũng đang và sẽ thay đổi. Tất cả đều phục vụ cho việc mang lại hạnh phúc cho con người.
Chúng ta cũng cần phải xem những phong tục mai một đó là gì. Những phong tục ngày xưa, nếu không còn phù hợp với thời đại hiện nay nữa thì tự nó sẽ bị thay thế.
Ví dụ ngày xưa, tiếng pháo nổ là một đặc trưng của ngày tết thì đến nay đã bị cấm hoàn toàn. Do vậy, có những phong tục mất đi và những phong tục mới sẽ hình thành thay thế. Chúng ta không nên lo lắng chuyện có bao nhiêu phong tục truyền thống ngày tết bị mai một, chỉ cần nó có giá trị với mỗi người ở những thời kỳ khác nhau là được.

Bình luận 34

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
A T

A T

Năm nào cũng thế cứ 1 đề tài này lập đi lập lại? Tết truyền thống, Tết Tây v.v...chỉ đơn giản một điều nguồn cội của dân tộc nào thì nên hãy trân trọng gìn giữ. Năng suất làm việc kém chỉ biết đem cái Tết ra mổ xẻ thật vô lý! Lỗi hoàn toàn không phải là do Tết!
Chiều

Chiều

Đừng tự dối mình những người nói bỏ tết ta, thử hỏi các vị ngày tết trong nhà các vị vẩn yên lặng như ngày thường , không bông hoa bánh trái chưng bàn thờ cúng tổ tiên cha mẹ đả mất, không con cháu không bạn bè đến nhà thì thực lòng các vị nghỉ sao,
hỏi thật giờ trong nhà các vị có mua sắm ít nhiều cho tết này không,
Lê Quang Vinh

Lê Quang Vinh

Nên nhớ Việt Nam thuộc nhóm có ngày nghỉ thấp nhất thế giới
Nam

Nam

Sau nhiều năm đi học,làm việc ở nước ngoài nhận xét đầu tiên khi về làm việc ở VN là chúng ta có quá ít ngày nghỉ....thật đó
Thanh niên

Thanh niên

Cái này gọi là " tham công, tiếc việc hả bạn?
Huynh Minh

Huynh Minh

Không những không nên ăn tết ta mà theo tôi nên loại bỏ hoàn toàn âm lịch . Vì đây là bộ lịch lạc hâu , không khoa học
1. Lạc hậu vì ra đời khi con người cứ tưởng mình sinh sống trên mặt phẳng và là trung tâm của vũ trụ
2. Không khoa học vì lịch phải là hệ thống đo đếm, chứ không phải là chu kỳ 60 năm. Âm lịch không có điểm gốc. Và vì dựa vào mặt trăng để tính đơn vị tháng (29,5 ngày) nên đơn vị cơ bản nhất là năm thì theo âm lịch chỉ có 354 ngày vì vậy cứ mỗi 3 năm phải tăng thêm 1 tháng, và sang năm không biết ăn tết ta vào ngày nào
3. Một quốc gia muốn phát triển thì phải quyết định chọn 1 trong 2 âm lịch hoặc dương lịch không nên áp dụng cả 2...
Vietroad

Vietroad

Thứ nhất, nói nó lạc hậu là phải dựa trên chứng cứ khoa học, đừng chỉ võ đoán.
Thứ hai, từ đâu bạn có ý nghĩ "lịch là hệ thống đo đếm". Đó là nhận định sai từ cái cơ bản nhất. Lịch chỉ đơn giản là một chuỗi những sự kiện có hoặc không có tính tuần hoàn theo chu kỳ. Ví dụ, lịch công tác, lịch học,... Không ai dùng lịch chỉ để đo đếm cả.
Thứ ba, bạn đơn thuần chẳng hiểu lịch là gì nên những chuyện tại sao phải có tháng nhuận và chuyện "không biết ăn tết ta ngày nào" cũng là điều dễ hiểu. Nhưng đó là chuyện cá nhân bạn. Bạn không biết nhưng người khác biết. Nếu chỉ vì việc "3 năm phải tăng thêm 1 tháng" rồi bảo nó không khoa học, vậy tôi xin hỏi tại sao trong dương lịch có tháng 30 ngày, có tháng lại 31 ngày rồi có năm tháng 2 có 28 ngày có năm lại 29 ngày?
Thứ tư, dựa vào đâu có nhận định "Một quốc gia muốn phát triển thì phải quyết định chọn 1 trong 2"?
Tóm lại, muốn phát biểu cái gì cũng phải dựa trên cơ sở khoa học, có chứng cứ hẳn hoi, đừng chì dựa trên những nhận định chủ quan...
Ba Trung Le

Ba Trung Le

Âm lịch không ảnh hưởng đến mọi người , các nhà dự đoán khí hậu, thủy văn cần nhé bạn
tetekh

tetekh

Dạ, kính thưa cụ
Huê Kỳ hiện nay vẫn có lịch mặt trăng, phát hành hằng năm cho nông dân, người trồng cây... coi mùa màng, khí hậu.
"Lịch âm" tồn tại đến bây giờ là cả một công trình khoa học đã được kiểm chứng về tính hữu dụng và tính khoa học, không phải chỉ đọc vài tin tức, cộng trừ nhân chia vài con số như cụ đâu ạ.
Kính cụ ạ, chúc cụ tết ta làm việc vui vẻ, dành tiền tết tây năm sau đi chơi cho sướng ạ.
louis

louis

ủng hộ bạn Vietroad ...rất là chính xác .
Bhld

Bhld

Bạn ở tphcm có thể đứng ở phố đi bộ nguyễn huệ, đọc tuyên bố này của bạn trước đông đảo mọi người. Sẽ có câu trả lời
Vinh

Vinh

Trước khi phát biểu hãy nghiên cứu cho kỹ nha bạn. Mà nếu có thời gian, bạn nên đọc lại khái niệm văn hóa của chính giáo sư Trần Ngọc Thêm luôn
Cuộc sống

Cuộc sống

Gôm tết tây và tết nguyên đáng nghỉ luôn 1 tuần từ ngày 1 đến ngày 7 cũng đâu làm ảnh hưởng đến các ngành sản xuất hàng tiêu dùng, du lịch, dịch vụ, ngoại hối đâu. Tâm lý nghỉ tết gây tâm lý trì trệ, chưa nói sang tháng còn hội làng tùm lum nữa. Coi như mất hết 30 ngày làm việc rồi còn gì. Nghỉ theo lịch tết tây nghỉ 7 ngày xong là làm việc bình thường thì tâm lý làm việc sẽ tốt hơn, năng suất lao động toàn xã hội tăng vừa lại không ảnh hưởng đến bất kỳ ngành kinh tế nào
Vietroad

Vietroad

Thế tại sao nghỉ tết tây xong thì làm việc bình thường còn nghỉ Tết Nguyên đán xong thì tâm lý trì trệ? Nói cái gì cũng dựa trên chứng cứ khoa học, đừng chỉ võ đoán.
Trung

Trung

Tôi thấy nghỉ một lèo từ tết Ta cho tới tết Tây là hợp lý nhất, đúng ý nghĩa nhất với việc gộp tết Ta và Tây!
Dat huynh

Dat huynh

Tết tây cứ đi làm bình thường để cộng dồn vào tết ta thì sao?
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU