Những thú vị cách đặt tên đường Sài Gòn trước năm 1975

47 Thanh Niên Online

Trước 1975, tên đường ở Sài Gòn được đặt theo cụm như tên thi sĩ ở quận 3, cụm tên danh nhân thời Trần ở khu Tân Định, cụm tên nhà cách mạng ở quận 1,… giúp người dân dễ nhớ. 

Tên đường ở cụm trung tâm TP trước Hội trường Thống Nhất
Ảnh: V.P
Sau hai bài viết về tên đường ở Sài Gòn nhận được sự quan tâm của bạn đọc, Thanh Niên tiếp tục trao đổi với PGS.TS địa danh học Lê Trung Hoa, Ủy viên Hội đồng đặt tên đường TP.HCM để tìm hiểu về cách đặt tên đường ở Sài Gòn trước năm 1975.
VIDEO: Người Sài Gòn nói gì về những con đường bị sai tên - Thực hiện: Mẫn Nghi - Khôi Nguyên
Trong bài viết dưới đây, chúng tôi chỉ đề cập đến những tên đường ở Sài Gòn từ năm 1954 khi ông Ngô Đình Diệm làm Thủ tướng chế độ quốc gia Việt Nam đến năm 1975.
Bầu chọn
Theo bạn, có nên đặt lại các tên đường đang bị gọi sai ở Sài Gòn?
Thú vị đường quanh Dinh Độc Lập
Theo PGS.TS Lê Trung Hoa, Ngô Đình Diệm giữ chức vụ Thủ tướng sau đó làm Tổng thống VNCH và sống tại Dinh Độc Lập (nay có tên là Hội trường Thống Nhất thuộc Cục Hành chính Quản trị II, Văn phòng Chính phủ).
Sau một thời gian, ông thành lập Ủy ban đổi tên đường đô thành Sài Gòn để đổi những tên đường do Pháp đặt sang tên tiếng Việt. Do đó, những con đường xung quanh Dinh Độc Lập cũng được ủy ban này đặt lại bằng những tên gọi mới.
Theo PGS.TS Lê Trung Hoa, cụ thể, con đường trước cổng Dinh Độc Lập chạy thẳng đến Sở thú (nay là Thảo Cầm viên) đặt tên là Đại lộ Thống Nhất. Đến khi Tổng bí thư Lê Duẩn mất, UBND TP.HCM đổi tên Đại lộ Thống Nhất thành đường Lê Duẩn. Con đường này dài chỉ khoảng 2 km, ngay vị trí trung tâm nhưng hiếm khi bị kẹt xe.
Con đường bên trái Dinh đi qua Công viên Tao Đàn được đặt tên là đường Hồng Thập Tự ngụ ý cứu giúp những người gặp hoạn nạn. Hiện nay con đường này có tên mới là đường Nguyễn Thị Minh Khai.
Tương tự, con đường bên phải Dinh có tên Nguyễn Du - một đại thi hào của dân tộc, nhà văn hóa yêu nước. Theo PGS.TS Lê Trung Hoa con đường này được đặt tên đại thi hào có ý nghĩa cánh tay phải của ông Diệm là những người chuộng văn hóa Việt.
Những thú vị cách đặt tên đường Sài Gòn trước năm 1975 - ảnh 2
Đại lộ Thống Nhất nay được đổi tên là Lê Duẩn
Ảnh: V.P
Chạy ngang trước Dinh Độc Lập là con đường mang tên Công Lý bởi vì con đường này đi ngang tòa án nhân dân thành phố. Sau năm 1975, đường Công Lý được đổi tên thành đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa.
 Còn đường phía sau Dinh được đặt tên là Huyền Trân Công Chúa. Một số tài liệu cho rằng đặt tên như vậy ý muốn nói sau lưng của Ngô Đình Diệm luôn có một người đàn bà. Tuy nhiên, nhiều tài liệu khác lại viết rằng đặt tên là Huyền Trân Công Chúa vì người này có công mở rộng đất nước.
Những thú vị cách đặt tên đường Sài Gòn trước năm 1975 - ảnh 3
Đường Công Lý nay được đổi tên thành đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa
Ảnh: V.P
Bên cạnh đó, dọc theo Đại lộ Thống Nhất có hai con đường nhỏ mang tên Hàn Thuyên và Alexandre de Rhodes. Trong đó, Hàn Thuyên là người sáng tạo ra chữ Nôm (được người Việt dùng trong gần 10 thế kỷ) để thay cho chữ Hán. Còn Alexandre de Rhodes là người góp phần hình thành chữ Quốc ngữ mà hiện nay chúng ta đang sử dụng bằng công trình Tự điển Việt - Bồ - La (1651) và hệ thống hóa cách ghi âm tiếng Việt bằng mẫu tự La tinh.
Cụm tên đường thi sĩ, nhà cách mạng
Ngoài cụm tên đường thú vị quanh Dinh Độc Lập thì tên đường ở Sài Gòn trước năm 1975 cũng còn những cụm khác như cụm tên đường thi sĩ ở quận 3, cụm nhà cách mạng của Việt Nam Quốc dân Đảng ở quận 1, cụm danh nhân đời Trần ở khu Tân Định,…
Những thú vị cách đặt tên đường Sài Gòn trước năm 1975 - ảnh 4
Tên đường theo cụm thi sĩ tại quận 3
Ảnh chụp màn hình Google maps
Tên đường theo cụm thi sĩ tại quận 3 như: Lê Quý Đôn (nhà thơ thế kỷ 18), Hồ Xuân Hương (cuối thế kỷ 18 - đầu thế kỷ 19), Nguyễn Đình Chiểu (nhà thơ lớn của miền Nam Việt Nam nửa cuối thế kỷ 19), Lê Ngô Cát (nổi tiếng với tài viết sử bằng thơ, thế kỷ 19), Tú Xương (tên thật Trần Tế Xương, thế kỷ 19), Bà Huyện Thanh Quan (sống ở thế kỷ 19),… 
Những thú vị cách đặt tên đường Sài Gòn trước năm 1975 - ảnh 5
Tên đường theo cụm những nhân vật tham gia Việt Nam Quốc dân Đảng tại quận 1
Ảnh chụp màn hình Google maps
Tên đường theo cụm những nhân vật tham gia Việt Nam Quốc dân Đảng (VNQDĐ) tại quận 1 như: Nguyễn Thái Học (sáng lập VNQDĐ), Cô Giang (tên thật Nguyễn Thị Giang, vợ của Nguyễn Thái Học, Cô Bắc (tên thật là Nguyễn Thị Bắc, em gái Cô Giang) nên đường Cô Bắc nằm song song với đường Cô Giang và hai đường này giao nhau với đường Nguyễn Thái Học. Nguyễn Khắc Nhu, Phó Đức Chính, Ký Con (tên thật là Đoàn Trần Nghiệp),… là những người tham gia tổ chức VNQDĐ nên các tên đường này nằm song song với nhau.
Những thú vị cách đặt tên đường Sài Gòn trước năm 1975 - ảnh 6
Khu Tân Định được đặt tên theo danh tướng thời Trần
Ảnh chụp màn hình Google maps
Khu Tân Định là cụm tên đường liên quan tới danh tướng thời Trần mà ngày nay vẫn giữ nguyên như: Trần Quang Khải (tể tướng đời Trần Thánh Tông) nên con đường này dài nhất khu Tân Định. Cắt dọc Trần Quang Khải có một số đường như: Trần Nhật Duật, Trần Khánh Dư, Trần Khắc Chân,…
Hiện nay, những cụm trên vẫn được Hội đồng đặt tên đường thành phố vẫn giữ nguyên. Bên cạnh đó một số cụm tên đường mới được hình thành như: cụm đường gắn với tên của các loài hoa ở phường 7, quận Phú Nhuận như: Hoa Lan, Hoa Sứ, Hoa Huệ, Hoa Cúc, Hoa Hồng,…
Cụm đường gắn với tên của những con sông ở khu vực gần sân bay Tân Sơn Nhất, quận Tân Bình như: Tiền Giang, Cửu Long, Đồng Nai, Trà Khúc, Sông Nhuệ, Sông Thao, Sông Đà, Hồng Hà,…giao cắt với những con đường mang tên của những ngọn núi như: Lam Sơn,Yên Thế, Đống Đa, Tản Viên…

Bình luận

User
Gửi bình luận
Adrian Lam

Adrian Lam

Thực ra các đặt tên xưa rất hay và khoa học. Như đường Công Lý xưa chỉ một chiều, ngụ ý rằng công lý là thượng tôn, rất thâm thúy. Đường về miền Tây xưa kia là Lục tỉnh, rất dễ dàng định hình vị trí địa lý. Và còn nhiều tên rất ý nghĩa nữa tôi không tiện kể ra đây ...
Cún

Cún

ko biết thì nói ko biết chứ ko tiện gì
anhbatu

anhbatu

Lại có đường Kênh Tân Hóa ở quận Tân Phú, đường Cống Lở ở Tân Bình, đường Ấp Chiến lược, Kênh Nước đen ở Bình Tân. Ở Quận Gò Vấp, trước đây có đường mang số như đường số 28, 30, 32,33... bỗng trở thành hẻm như đường số 33 trở thành hẻm 171 Nguyễn Tư Giản, đầu kia là hẻm của đường Huỳnh Văn Nghệ, nhà mặt tiền những đường có số nhà 1, 2 "xiệc"...
Trần Thanh Tùng

Trần Thanh Tùng

Có lẻ người viết hơi nhầm 1 chút : đường Nguyễn Đình Chiểu hiện nay trước năm 1975 là đường Phan đình Phùng, có 1 nhánh nhỏ là đường Cao Thắng - Cao Thắng là bộ tướng đắc lực của Ông Phan Đình Phùng (hiện nay vẫn còn tên), đường Trương Định và đường Nguyễn Thiện Thuật giao với đường Phan Đình Phùng (Cùng hưởng ứng chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi để kháng chiến chống Pháp) - Cũng là tên đường được đặt theo cụm.
Quân

Quân

Một thời để nhớ anh Tùng nhỉ?
nguyen tien tai

nguyen tien tai

Cảm ơn bạn đã đính chính giúp
5 phản hồi
Ngoc Nam

Ngoc Nam

Học Sử qua tên đường rất dễ nhớ !
Từ cửa ngõ vào tới trung tâm Sài Gòn là cả một chiều dài 4000 năm lịch sử dân tộc. Khởi đầu từ Bến xe Miền Tây ta sẽ có Hồng Bàng, An Dương Vương, Triệu Đà ... Bà Triệu ... rồi thì có Lý Nam Đế, Triệu Quang Phục ... Tiếp tục là Mai Hắc Đế, Phùng Hưng, Ngô Quyền, Đinh Bộ Lĩnh ... Lý Chiêu Hoàng. Nhà Trần thì Trần Nhân Tông, Trần Hưng Đạo và các tướng quây quần Phạm Ngũ Lão, Trần Khánh Dư ...Các bến sông gồm có Chương Dương , Vân đồn, Hàm Tử… Bến cảng lớn nhất thì đặt tên Bạch Đằng…vào càng gần trung tâm thì càng tiệm cận đến hiện tại như Lê Lợi, Lê Lai, Nguyễn Trãi ... Nhà Nguyễn lại càng gần trung tâm hơn nữa như Nguyễn Hoàng, Minh Mạng, Tự Đức cùng các tướng ...Chệch qua phía bắc khu trung tâm (phía Quận 3) ta có triều Tây Sơn và các nhà văn, nhà thơ, học sĩ: Bà Huyện Thanh Quan, Hồ Xuân Hương ... cùng với các võ tướng Tây Sơn Bùi Thị Xuân, Trần Quang Diệu ... một người đi từ bến xe vào trung tâm nếu thuộc Sử Việt và để ý tên đường thì rất dễ hình dung mình đang ở khu vực nào. Hai con đường song song với Đại Lộ Thống Nhứt được mang tên của hai danh nhân tạo ra chữ viết của Việt Nam là Hàn Thuyên và Alexandre de Rhodes hàm ý biết ơn sâu sắc ...Cô Giang Cô Bắc thì nằm cạnh Nguyễn Thái Học .....Các Bạn nhớ gì ? ....kể tiếp đi !......
Tran Binh Trong

Tran Binh Trong

Trước năm 1975 dù nhà ở vị trí phải nhiều lần quẹo cua số nhà có 3 đến 4 lần suyệt nhưng vẫn dễ dàng tìm ra. Ngày nay dù nhà mặt tiền nhưng số nhà lộn xộn đi hết con đường mà vẫn không tìm ra nhà.
Trần Phước Đăng

Trần Phước Đăng

Theo tôi, thời gian vừa qua việc đặt tên đường còn khá tuỳ tiện, chưa hợp lý. Việc đặt tên đường có một ý nghĩa rất quan trọng trong việc vinh danh các anh hùng có công với dân tộc, vừa giáo dục lịch sử cho con em chúng ta. Tôi lấy ví dụ đường Nguyễn Trãi nằm trong cụm đường gần kề nhau như các đường Lê Lợi, Nguyễn Phi Khanh, Lam Sơn, Trần Nguyên Đán, Chi Lăng,..... Khi đến khu vực các con đường này sẽ gợi lên cho người dân cả thời kỳ kháng chiến chống giặc Minh oanh liệt của cha ông ta. Tương tự như cụm đường Trần Hưng Đạo, Trần Quốc Toản, Trần Nhân Tông, Phạm Ngũ Lão, Yết Kiêu, Dã Tượng........ Hoặc Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai, Trần Phú, Xô Viết Nghệ Tĩnh..... đều có khả năng gợi lên lịch sử rất cao. Nếu như việc đặt tên tuỳ hứng, tuỳ tiện sẽ làm mất đi ý nghĩa giáo dục Lịch sử rất cao, vì khi ấy, tên đường cũng chỉ là tên đường.....
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU