Các quốc gia đối mặt phá sản hậu Covid-19

0 Thanh Niên

Đánh giá tác giả

Kể từ khi dịch Covid-19 bắt đầu, tình trạng khủng hoảng tài chính và nhân đạo lan rộng, đẩy một số nước trên thế giới đến bờ vực vỡ nợ trong năm 2022 hoặc tương lai không xa.

Nghị sĩ và nhà kinh tế học Harsha de Silva của Sri Lanka cảnh báo đến tháng 1.2023, dự trữ ngoại hối của nước này sẽ -437 triệu USD. Tổng nợ nước ngoài 4,8 tỉ USD từ tháng 2 - 10 năm nay. “Quốc gia chúng ta sẽ hoàn toàn vỡ nợ”, theo nghị sĩ.

Các quốc gia đối mặt phá sản hậu Covid-19 - ảnh 1

Đời sống của người dân Sri Lanka đang rất khó khăn

AFP

Tương lai ảm đạm cho Sri Lanka

Năm 2021, Ngân hàng Thế giới (WB) ước tính nửa triệu người Sri Lanka đã rơi vào đói nghèo (thu nhập dưới 73.000 đồng/ngày). Tỷ lệ lạm phát tăng lên mức kỷ lục 11,1% trong tháng 11.2021, giá thực phẩm leo thang chóng mặt, theo tờ The Guardian. Sau khi Tổng thống Gotabaya Rajapaksa tuyên bố tình trạng kinh tế khẩn cấp đối với Sri Lanka, quân đội được giao nhiệm vụ đảm bảo nguồn cung cấp hàng hóa thiết yếu, bao gồm gạo và đường. Nhiều người bị đẩy đến tình trạng không còn đủ sức nuôi sống gia đình. Các mặt hàng cơ bản trở nên quá tầm với của nhiều người dân nước này.

Cuộc khủng hoảng tại Sri Lanka một phần do ảnh hưởng trực tiếp từ dịch Covid-19 và tổn thất về du lịch (trước dịch chiếm 10% GDP). Trong thời gian diễn ra dịch Covid-19, hơn 200.000 lao động trong ngành du lịch và lữ hành đã mất việc ở Sri Lanka. Bên cạnh đó, các yếu tố khác bao gồm chính phủ chi tiêu nhiều hơn, thuế thất thu khiến nguồn thu nhà nước bị giảm mạnh, các khoản hoàn trả nợ vay cho Trung Quốc và dự trữ ngoại hối rơi xuống mức thấp nhất trong một thập niên. Tình hình càng thêm nguy cấp khi chính phủ buộc phải in thêm tiền để hoàn trả các khoản nợ vay trong nước và trái phiếu nước ngoài, dẫn đến lạm phát tăng kỷ lục.

Một trong những vấn đề cấp bách mà Sri Lanka phải đối mặt là khoản nợ nước ngoài khổng lồ, đặc biệt đến từ Trung Quốc. Chính quyền Tổng thống Rajapaksa đang nợ Trung Quốc hơn 5 tỉ USD, và năm ngoái vay thêm 1 tỉ USD để xoay xở. Trong 12 tháng tới, Sri Lanka phải trả ước tính 7,3 tỉ USD cho các khoản nợ đáo hạn trong nước và nước ngoài, bao gồm nửa tỉ USD trái phiếu chính phủ trong tháng 1. Tuy nhiên, đến tháng 11.2021, dự trữ ngoại hối chỉ còn vỏn vẹn 1,6 tỉ USD. Trong nỗ lực giải quyết nợ nần, chính phủ Sri Lanka đang tìm mọi cách, chẳng hạn họ hy vọng dàn xếp được khoản nợ dầu với Iran bằng cách dùng lá trà “trừ nợ”.

Sau 2 năm đại dịch Covid-19, vẫn còn 4 câu hỏi lớn chưa lời đáp

Pakistan chật vật trả nợ

Giữa tháng 12.2021, ông Shabbar Zaidi, cựu Chủ tịch cơ quan hành pháp điều tra tội trốn thuế, rửa tiền và tội phạm tài chính của Pakistan, nói rằng nước này đã “phá sản”, theo báo The Tribune. Tuy nhiên, sau đó ông đính chính rằng với tình trạng thâm hụt tài chính và cán cân vãng lai như hiện tại, Pakistan đang đối mặt nguy cơ vỡ nợ. Trên thực tế, vài năm gần đây nền kinh tế Pakistan luôn trên bờ vực sụp đổ. Lạm phát tăng vọt khiến giá cả các mặt hàng thường ngày tăng cao. Đầu tháng 12.2021, đồng rupee mất giá ở mức kỷ lục, giảm 15% giá trị so với đồng USD trong vòng 6 tháng.

Nhiều nước từng vỡ nợ

Tháng 8.2015, Puerto Rico (lãnh thổ ủy trị của Mỹ) tuyên bố vỡ nợ vì không trả được khoản nợ đáo hạn 58 triệu USD. Báo USA Today đã liệt kê một số quốc gia trên bờ vực phá sản vào thời điểm đó, bao gồm Belarus, Argentina, Jamaica, Belize, Venezuela, Hy Lạp và Ukraine. Đối với Jamaica và Hy Lạp, giá trị gộp của các khoản nợ còn lớn hơn 100% GDP năm đó. Đến tháng 6.2015, Hy Lạp trở thành quốc gia phát triển đầu tiên bị IMF tuyên bố vỡ nợ vì không chi trả được 1,7 tỉ USD. Còn theo tờ Daily Sabah, trong 2 thế kỷ qua, tổng cộng 83 quốc gia đã tuyên bố phá sản, trong số này không thiếu những cái tên cường quốc như Mỹ, Đức, Nhật Bản và Anh. Trong đó, Mỹ đã vỡ nợ 5 lần, đầu tiên vào năm 1790 và lần cuối cùng là 1933.

WB thống kê được Pakistan đứng đầu danh sách 10 quốc gia gánh nợ nước ngoài cao nhất với 127 tỉ USD. Nếu gộp cả nợ trong nước, tổng nợ của quốc gia Nam Á là 280 tỉ USD, chiếm 94% GDP. Năm 2022, nước này cần phải hoàn trả khoản nợ đáo hạn 14,3 tỉ USD (trong đó 4 tỉ USD của Trung Quốc). Chính quyền Islamabad cũng phải trả nợ hoặc tái cấu trúc khoản vay 9,3 tỉ USD trong năm nay, theo báo The News. Theo giới phân tích, việc Pakistan phá sản có lẽ là mối đe dọa lớn nhất đang chực chờ nền kinh tế thế giới hiện nay.

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU